Mongolia \u00ebsht\u00eb shteti i dyt\u00eb komunist m\u00eb i vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb, pas Rusis\u00eb, dhe shteti i par\u00eb komunist n\u00eb Azi, ku regjimi komunist u vendos qysh n\u00eb vitin 1924. Mongolia pati n\u00eb dispozicion rreth 70 vjet t\u00eb nd\u00ebrtonte komunizmin dhe t\u00eb krijonte njeriun e ri. Modeli i keq i udh\u00ebheq\u00ebsve pati ndikimin e vet negativ, sepse sot Mongolia ka vendos nj\u00eb rekord bot\u00ebror vjedhje kolosale dhe korrupsioni zyrtar. N\u00eb dat\u00ebn 4 dhe 5 dhjetor 2022 n\u00eb kryeqytetin Ulan Bator shp\u00ebrthyen protesta t\u00eb fuqishme popullore kund\u00ebr skandalit t\u00eb megavjedhjes dhe t\u00eb korrupsionit zyrtar n\u00eb eksportin shtet\u00ebror t\u00eb qymyrit. Qeveria e Kin\u00ebs botoi t\u00eb dh\u00ebnat doganore, sipas t\u00eb cilave shifra zyrtare e eksportit t\u00eb qymyrit t\u00eb Mongolis\u00eb n\u00eb Kin\u00eb rrezultonte t\u00eb ishte 6,5 milion ton m\u00eb e vog\u00ebl nga shifra zyrtare e eksportit t\u00eb qymyrit, q\u00eb kishte raportuar kompania shtet\u00ebrore e qymyrit dhe qeveria mongole p\u00ebr eksportin e saj n\u00eb Kin\u00eb. Mungonin dhe ishin vjedhur 6,5 milion ton qymyr me vler\u00eb 13 miliard dollar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn disa burime vendase e \u00e7ojn\u00eb deri n\u00eb 17 miliard dollar\u00eb. Nuk don shum\u00eb mend p\u00ebr t\u00eb kuptuar se nj\u00eb megavjedhje e till\u00eb prej 13 miliard dollar\u00ebsh e qymyrit shtet\u00ebror nuk \u00ebsht\u00eb pun\u00eb vet\u00ebm e drejtuesve t\u00eb kompanis\u00eb shtet\u00ebrore t\u00eb qymyrit, por \u00ebsht\u00eb implikim i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i emrave kryesor\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb. Si\u00e7 u detyrua t\u00eb pohoj\u00eb kryetari i parlamentit mongol n\u00eb 7 dhjetor \u201ckorrupsion dhe vjedhje t\u00eb qymyrit ka n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet\u201d.
\n Dalja n\u00eb drit\u00eb e nj\u00eb skandali t\u00eb megavjedhjes s\u00eb qymyrit shtet\u00ebror ndezi reagimin dhe urrejtjen popullore dhe protestuesit, q\u00eb dol\u00ebn n\u00eb nj\u00eb temperatur\u00eb minus 20 grad\u00eb, k\u00ebrkonin emrat dhe nd\u00ebshkimin e zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb. Duke mos marr\u00eb p\u00ebrgjigje nga qeveria, protestuesit sulmuan nd\u00ebrtes\u00ebn e parlamentit dhe t\u00eb qeveris\u00eb, por policia i shp\u00ebrrndau me dhun\u00eb. Qeveria u p\u00ebrpoq ta fshihte dhe ta minimizonte skandalin e vjedhjes shtet\u00ebrore, duke e pranuar vjedhjen, por duke deklaruar se jan\u00eb vjedhur vet\u00ebm 385 mij\u00eb ton qymyr.
\nDemokracia postkomuniste u ka m\u00ebsuar zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb t\u00eb shteteve ish-komuniste taktik\u00ebn e re interesante t\u00eb mbylljes s\u00eb skandaleve me ngritjen e t\u00eb ashtuquajturave komisione hetimore. N\u00eb dat\u00ebn 7 dhjetor parlamenti mongol e ngriti nj\u00eb komision t\u00eb till\u00eb. Natyrisht, si\u00e7 ka ndodhur edhe n\u00eb shtete t\u00eb tjera ish-komuniste, do t\u00eb gjejn\u00eb ca peshq t\u00eb vegj\u00ebl p\u00ebr t\u2019i d\u00ebnuar, kurse peshqit e m\u00ebdhej t\u00eb qeveris\u00eb do t\u00eb g\u00ebzojn\u00eb n\u00eb qet\u00ebsi miliardat e vjedhura.
\nPra shteti i dyt\u00eb m\u00eb i vjet\u00ebr komunist i bot\u00ebs d\u00ebshtoi t\u2019i edukoj\u00eb zyrtar\u00ebve t\u00eb vet parimet puriste komuniste t\u00eb njeriut t\u00eb ri. Mirpo realiteti historik tregon se fenomenin mongol t\u00eb megavjedhjeve shtet\u00ebrore dhe t\u00eb korrupsionit kulmor zyrtar dhe t\u00eb pasurimit t\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb rij nga proletar\u00eb n\u00eb miliarder\u00eb me pasurit\u00eb dhe me postet shtet\u00ebrore, e kemi n\u00eb t\u00eb gjitha shtetet ish-komuniste, nga Mongolia deri n\u00eb Shqip\u00ebri.
\nNatyrsh\u00ebm lind pyetja e shekullit: P\u00ebrse udh\u00ebheq\u00ebsit e gjitha vendeve ish-komuniste e kan\u00eb dor\u00ebn shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb?
\nA shpjegohet kjo nga varf\u00ebria e njejt\u00eb, nga ideologjia e njejt\u00eb, nga origjina apo nga gjenetika?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mongolia \u00ebsht\u00eb shteti i dyt\u00eb komunist m\u00eb i vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb, pas Rusis\u00eb, dhe shteti i par\u00eb komunist n\u00eb Azi, ku regjimi komunist u vendos qysh n\u00eb vitin 1924. Mongolia pati n\u00eb dispozicion rreth 70 vjet t\u00eb nd\u00ebrtonte komunizmin dhe t\u00eb krijonte njeriun e ri. Modeli i keq i udh\u00ebheq\u00ebsve pati ndikimin e vet negativ, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":32346,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-32345","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-opinione"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32345","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32345"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32345\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32347,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32345\/revisions\/32347"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}