{"id":28804,"date":"2022-11-16T19:53:01","date_gmt":"2022-11-16T19:53:01","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=28804"},"modified":"2022-11-16T19:53:01","modified_gmt":"2022-11-16T19:53:01","slug":"raketat-mbi-polonine-nxoren-ne-vemendje-nenin-5-te-kodit-te-nato-s-cfare-do-te-thote-ne-te-vertete-ky-nen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/11\/16\/raketat-mbi-polonine-nxoren-ne-vemendje-nenin-5-te-kodit-te-nato-s-cfare-do-te-thote-ne-te-vertete-ky-nen\/","title":{"rendered":"Raketat mbi Polonin\u00eb nxor\u00ebn n\u00eb v\u00ebmendje nenin 5 t\u00eb Kodit t\u00eb NATO-s. \u00c7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ky nen?"},"content":{"rendered":"<p>Neni 5 i NATO-s \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb p\u00ebrmendet gjithnj\u00eb e m\u00eb shpesh nd\u00ebrsa situata e siguris\u00eb n\u00eb bot\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsohet. Neni 5 thuhet se n\u00ebnkupton se kushdo q\u00eb sulmon nj\u00eb vend t\u00eb NATO-s do t\u00eb duhet t\u00eb luftoj\u00eb t\u00eb gjitha vendet e NATO-s, por a \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet e v\u00ebrtet\u00eb kjo?<\/p>\n<p>N\u00eb debat dhe k\u00ebrc\u00ebnime, del se neni 5 n\u00ebnkupton q\u00eb n\u00ebse nj\u00eb vend i NATO-s sulmohet, t\u00eb gjitha vendet e NATO-s (n\u00eb praktik\u00eb SHBA) kan\u00eb p\u00ebr detyr\u00eb t\u00eb vijn\u00eb n\u00eb shp\u00ebtim ushtarak. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Stoltenberg ka qen\u00eb shum\u00eb i paqart\u00eb kur ka pasur pyetje nga gazetar\u00ebt se kur mund t\u00eb zbatohet sakt\u00ebsisht Neni 5 dhe si do t\u00eb dukej.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb historis\u00eb s\u00eb NATO-s, neni 5 \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb rast, dhe kjo ishte n\u00eb lidhje me sulmet n\u00eb Qendr\u00ebn Bot\u00ebrore t\u00eb Tregtis\u00eb n\u00eb Nju Jork n\u00eb vitin 2001, kur presidenti i at\u00ebhersh\u00ebm i SHBA George Bush filloi &#8220;luft\u00ebn kund\u00ebr terrorit&#8221; tashm\u00eb fam\u00ebkeq.<\/p>\n<p>A garantojn\u00eb vendet e NATO-s mbrojtjen ushtarake t\u00eb vendeve t\u00eb tjera t\u00eb NATO-s?<br \/>\nPor kur lexoni n\u00eb uebsajtin e NATO-s se \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb Neni 5 , shfaqet nj\u00eb pamje shum\u00eb m\u00eb e turbullt sesa perceptimi i zakonsh\u00ebm se SHBA-ja e d\u00ebrgon arsenalin e saj t\u00eb luft\u00ebs direkt n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb NATO-s n\u00eb bot\u00eb duke u sulmuar nga nj\u00eb armik.<\/p>\n<p>Neni 5 thot\u00eb si m\u00eb posht\u00eb (i p\u00ebrkthyer n\u00eb suedisht):<\/p>\n<p>Pjes\u00ebmarr\u00ebsit [e aleanc\u00ebs s\u00eb NATO-s] bien dakord q\u00eb nj\u00eb sulm i armatosur kund\u00ebr nj\u00eb ose m\u00eb shum\u00eb prej tyre n\u00eb Evrop\u00eb ose Amerik\u00ebn e Veriut do t\u00eb konsiderohet si nj\u00eb sulm kund\u00ebr t\u00eb gjith\u00ebve dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye \u00ebsht\u00eb r\u00ebn\u00eb dakord gjithashtu q\u00eb n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb sulmi t\u00eb till\u00eb, secili nga ata, n\u00eb ushtrimin e t\u00eb drejt\u00ebs individuale ose kolektive t\u00eb vet\u00ebmbrojtjes t\u00eb njohur nga neni 51 i Kart\u00ebs s\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara, p\u00ebr t\u00eb ndihmuar pjes\u00ebmarr\u00ebsin ose pjes\u00ebmarr\u00ebsit e sulmuar duke marr\u00eb, individualisht dhe n\u00eb bashk\u00ebpunim me pjes\u00ebmarr\u00ebsit e tjer\u00eb, masa t\u00eb tilla q\u00eb ata i konsiderojn\u00eb t\u00eb nevojshme . , duke p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrdorimin e dhun\u00ebs s\u00eb armatosur , p\u00ebr t\u00eb rivendosur dhe ruajtur sigurin\u00eb n\u00eb zon\u00ebn e Atlantikut t\u00eb Veriut.<br \/>\n\u00c7do sulm i till\u00eb i armatosur dhe t\u00eb gjitha masat e marra si rezultat i tij do t&#8217;i raportohen menj\u00ebher\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit. K\u00ebto masa do t\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb kur K\u00ebshilli i Sigurimit t\u00eb ket\u00eb marr\u00eb masat e nevojshme p\u00ebr t\u00eb rivendosur dhe ruajtur paqen dhe sigurin\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<br \/>\n\u00cbsht\u00eb pjesa e theksuar e k\u00ebtij teksti q\u00eb \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme. Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb vendet e NATO-s individualisht duhet t\u00eb vler\u00ebsojn\u00eb se cilat masa jan\u00eb t\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb ardhur n\u00eb shp\u00ebtimin e nj\u00eb vendi tjet\u00ebr t\u00eb NATO-s. K\u00ebto masa p\u00ebrfshijn\u00eb gjithashtu, por nuk duhet t\u00eb jen\u00eb, dhun\u00ebn e armatosur.<\/p>\n<p>N\u00eb rast se nj\u00eb vend i NATO-s sulmohet, vendet e tjera t\u00eb NATO-s mund t\u00eb konsiderojn\u00eb sinqerisht se po ndihmojn\u00eb duke d\u00ebrguar p\u00ebrpjekje dhe arm\u00eb ndihme civile, ashtu si NATO-ja aktualisht po &#8220;ndihmon&#8221; Ukrain\u00ebn.<\/p>\n<p>N\u00eb faqen e NATO-s, mund t\u00eb lexohet m\u00eb tej se ka pasur mosmarr\u00ebveshje t\u00eb m\u00ebdha midis shteteve an\u00ebtare, t\u00eb ashtuquajturat pjes\u00ebmarr\u00ebse, kur u formuluan k\u00ebto fjali:<\/p>\n<p>Kur neni 5 u hartua n\u00eb fund t\u00eb viteve 1940, kishte konsensus rreth parimit t\u00eb ndihm\u00ebs s\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb, por dallime thelb\u00ebsore t\u00eb opinioneve lidhur me m\u00ebnyr\u00ebn se si do t\u00eb ndodhte zbatimi i k\u00ebtyre parimeve n\u00eb praktik\u00eb . Pjes\u00ebmarr\u00ebsit evropian\u00eb donin t\u00eb siguronin q\u00eb Shtetet e Bashkuara do t&#8217;u vinin automatikisht n\u00eb ndihm\u00eb n\u00ebse nj\u00eb nga n\u00ebnshkruesit sulmohej. SHBA-t\u00eb nuk donin t\u00eb l\u00ebshonin nj\u00eb premtim t\u00eb till\u00eb dhe mbet\u00ebn se kjo duhet t\u00eb pasqyrohej n\u00eb formulimin e nenit 5 .<br \/>\nPra, duket se neni 5 \u00ebsht\u00eb projektuar q\u00ebllimisht n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb vendet e NATO-s t\u00eb mos ken\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb ndihmojn\u00eb ushtarakisht vendet e tjera t\u00eb NATO-s n\u00ebse ato sulmohen dhe se detyrimet jan\u00eb hartuar pik\u00ebrisht n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb me iniciativ\u00ebn e Shteteve t\u00eb Bashkuara. Duke qen\u00eb se SHBA-t\u00eb jan\u00eb ushtarakisht pala m\u00eb e fort\u00eb n\u00eb NATO, n\u00eb praktik\u00eb vendet e tjera t\u00eb NATO-s jan\u00eb n\u00ebn mbrojtjen e SHBA-s\u00eb dhe formulimi aktual \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu n\u00eb dobi t\u00eb SHBA-s\u00eb n\u00eb kurriz t\u00eb pal\u00ebve m\u00eb pak t\u00eb fuqishme.<\/p>\n<p>Prandaj, nj\u00eb vend i NATO-s n\u00eb praktik\u00eb mund t\u00eb shpresoj\u00eb vet\u00ebm se NATO (me fjal\u00eb t\u00eb tjera SHBA) do t&#8217;i vij\u00eb n\u00eb ndihm\u00eb n\u00ebse sulmohet nga nj\u00eb armik i fort\u00eb. Megjithat\u00eb, SHBA-t\u00eb mund t\u00eb zgjedhin t&#8217;i vijn\u00eb n\u00eb ndihm\u00eb vendit n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb tjera p\u00ebrve\u00e7 p\u00ebrdorimit t\u00eb forc\u00ebs s\u00eb armatosur kund\u00ebr sulmuesit.<\/p>\n<p>Se \u00e7far\u00eb lloj ndihme \u00ebsht\u00eb &#8220;e nevojshme&#8221; i takon SHBA-s\u00eb t\u00eb vendos\u00eb krejt\u00ebsisht arbitrarisht.<\/p>\n<p>N\u00eb drit\u00ebn e k\u00ebsaj, \u00ebsht\u00eb sigurisht edhe m\u00eb shqet\u00ebsuese q\u00eb Suedia dhe Finlanda tani po mendojn\u00eb seriozisht an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb NATO. Ata q\u00eb mbrojn\u00eb se ne duhet t&#8217;i bashkohemi aleanc\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs n\u00ebnkuptojn\u00eb se, pavar\u00ebsisht bashk\u00ebpunimit ton\u00eb tashm\u00eb shum\u00eb t\u00eb thell\u00eb, ne nuk mund t\u00eb &#8220;presim&#8221; ndihm\u00eb n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb kritike.<\/p>\n<p>Por si\u00e7 \u00ebsht\u00eb hartuar neni 5, ju mund t\u00eb siguroni sigurisht nj\u00eb form\u00eb ndihme si an\u00ebtare e NATO-s, por jo domosdoshm\u00ebrisht ndihm\u00ebn q\u00eb mendoni se ju nevojitet.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/3FF2E13C-CFFC-4126-9664-E8D22024FC35-300x169.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"169\" class=\"alignnone size-medium wp-image-28805\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/3FF2E13C-CFFC-4126-9664-E8D22024FC35-300x169.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/3FF2E13C-CFFC-4126-9664-E8D22024FC35-768x432.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/3FF2E13C-CFFC-4126-9664-E8D22024FC35-860x484.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/3FF2E13C-CFFC-4126-9664-E8D22024FC35.jpeg 940w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Neni 5 i NATO-s \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb p\u00ebrmendet gjithnj\u00eb e m\u00eb shpesh nd\u00ebrsa situata e siguris\u00eb n\u00eb bot\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsohet. Neni 5 thuhet se n\u00ebnkupton se kushdo q\u00eb sulmon nj\u00eb vend t\u00eb NATO-s do t\u00eb duhet t\u00eb luftoj\u00eb t\u00eb gjitha vendet e NATO-s, por a \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet e v\u00ebrtet\u00eb kjo? N\u00eb debat dhe k\u00ebrc\u00ebnime, del se [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":28806,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[27],"class_list":{"0":"post-28804","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bota","8":"tag-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28804"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28807,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28804\/revisions\/28807"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}