{"id":20339,"date":"2022-09-22T08:41:04","date_gmt":"2022-09-22T08:41:04","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=20339"},"modified":"2022-09-22T08:41:04","modified_gmt":"2022-09-22T08:41:04","slug":"nato-be-ja-jone-e-ardheshme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/09\/22\/nato-be-ja-jone-e-ardheshme\/","title":{"rendered":"NATO -BE-ja jon\u00eb e ardh\u00ebshme ?"},"content":{"rendered":"<p>NATO erdhi n\u00eb ekzistenc\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore m\u00eb 4 prill 1949.<br \/>\nAjo u konceptua si nj\u00eb aleanc\u00eb ushtarake dhe vet\u00ebm fillimisht kishte dymb\u00ebdhjet\u00eb an\u00ebtar\u00eb. Sot, aleanca p\u00ebrb\u00ebhet nga 30 an\u00ebtar\u00eb, 28 vende evropiane dhe dy vende t\u00eb Atlantikut t\u00eb Veriut. P\u00ebrve\u00e7 shtimit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve, aleanca \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe nj\u00eb shoqat\u00eb m\u00eb politike nd\u00ebr vite. Di\u00e7ka q\u00eb i hap NATO-s q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb aleanc\u00eb ushtarake.<\/p>\n<p>Organizata e Traktatit t\u00eb Atlantikut t\u00eb Veriut, e njohur ndryshe edhe si NATO, \u00ebsht\u00eb aleanca p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn flitet shum\u00eb n\u00eb mediat suedeze. A do t\u00eb ket\u00eb apo jo an\u00ebtar\u00ebsim suedez n\u00eb NATO? A do t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohet Finlanda dhe n\u00ebse po \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb kjo p\u00ebr ne? Nj\u00eb pyetje m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb nuk trajtohet aq shum\u00eb \u00ebsht\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb t\u00eb till\u00eb.<br \/>\nNATO njihet si nj\u00eb aleanc\u00eb ushtarake me konceptin e mbrojtjes kolektive. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se n\u00ebse nj\u00eb shtet an\u00ebtar sulmohet, ai perceptohet si nj\u00eb sulm ndaj t\u00eb gjitha shteteve an\u00ebtare. Q\u00ebllimi kryesor i NATO-s \u00ebsht\u00eb t\u00eb ruaj\u00eb sigurin\u00eb, lirin\u00eb dhe paqen e shteteve t\u00eb saj an\u00ebtare.<br \/>\nP\u00ebrve\u00e7se NATO \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb ushtarake, ajo \u00ebsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb aleanc\u00eb politike. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se ekziston nj\u00eb lidhje politike midis shteteve an\u00ebtare. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb aspekt brenda NATO-s q\u00eb rritet \u00e7do vit p\u00ebrmes rritjes s\u00eb shk\u00ebmbimeve, bashk\u00ebpunimeve p\u00ebrtej sfer\u00ebs ushtarake.<br \/>\nNATO-ja e sotme po shkon drejt di\u00e7kaje m\u00eb t\u00eb madhe se nj\u00eb aleanc\u00eb ushtarake. Numri i vendeve an\u00ebtare po rritet, kapaciteti ushtarak po zgjerohet dhe ndikimi politik po b\u00ebhet m\u00eb i madh. A mund t\u00eb b\u00ebhet NATO aleanca tjet\u00ebr e madhe politike?<\/p>\n<p>Lufta kund\u00ebr Lindjes<\/p>\n<p>NATO u krijua gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, si nj\u00eb p\u00ebrgjigje ndaj politik\u00ebs agresive t\u00eb Bashkimit Sovjetik n\u00eb Evrop\u00ebn Lindore. Politika e re e jashtme e SHBA-s\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb k\u00ebrkonte p\u00ebrfshirje m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Evrop\u00eb dhe nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb kufizuar ndikimin e Bashkimit Sovjetik n\u00eb rajon. Krijimi i NATO-s ishte nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e p\u00ebrsosur p\u00ebr ta arritur k\u00ebt\u00eb.<br \/>\nQ\u00eb nga krijimi i NATO-s, Bashkimi Sovjetik e ka kund\u00ebrshtuar aleanc\u00ebn, nd\u00ebr t\u00eb tjera, duke krijuar homologun e tij, Paktin e Varshav\u00ebs. Ajo p\u00ebrfundoi kur Bashkimi Sovjetik ra dhe q\u00eb at\u00ebher\u00eb kund\u00ebrshtari kryesor i NATO-s ka qen\u00eb Rusia.<br \/>\nRusia ka d\u00ebshmuar t\u00eb jet\u00eb efektive kund\u00ebr NATO-s dhe pushtoi Ukrain\u00ebn, pjes\u00ebrisht me aneksimin e Krimes\u00eb dhe tani me luft\u00ebn q\u00eb po vazhdon n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Ukrain\u00ebn. Megjithat\u00eb, lufta n\u00eb Ukrain\u00eb nuk doli t\u00eb jet\u00eb ashtu si\u00e7 ishte planifikuar. Rusia ka humbur shum\u00eb, si ushtar\u00eb ashtu edhe materiale. Sido q\u00eb ta ktheni dhe ta ktheni luft\u00ebn, Rusia do t\u00eb largohet me nj\u00eb humbje t\u00eb madhe.<br \/>\nNATO, e cila fillimisht u krijua si nj\u00eb forc\u00eb rezistence kund\u00ebr Bashkimit Sovjetik dhe rrjedhimisht Rusis\u00eb s\u00eb sotme, mund t\u00eb deklaroj\u00eb me luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb se Kremlini nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim aq i madh. Di\u00e7ka q\u00eb mund t\u00eb ndryshoj\u00eb drejtimin e aleanc\u00ebs drejt nj\u00eb orientimi m\u00eb politik.<\/p>\n<p>Asetet e NATO-s<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, nj\u00eb pjes\u00eb e misionit madhor t\u00eb NATO-s, p\u00ebr t\u00eb ndaluar k\u00ebrc\u00ebnimin rus, mund t\u00eb rezultoj\u00eb tashm\u00eb e p\u00ebrmbushur. Rusia nuk \u00ebsht\u00eb aq e fort\u00eb sa dikur Bashkimi Sovjetik. Rusia nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim i madh dhe k\u00ebt\u00eb e d\u00ebshmon nd\u00ebr t\u00eb tjera edhe d\u00ebshtimi n\u00eb Ukrain\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb kjo p\u00ebr NATO-n? <\/p>\n<p>Sigurisht q\u00eb \u00ebsht\u00eb pjesa me sigurin\u00eb kolektive, e cila pavar\u00ebsisht nga madh\u00ebshtia e Rusis\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e aleanc\u00ebs. Megjithat\u00eb, pjesa politike mund t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb rol m\u00eb t\u00eb madh.<br \/>\nNATO ka nj\u00eb komponent ushtarak q\u00eb u mungon shum\u00eb organizatave politike. Ata kan\u00eb nj\u00eb aft\u00ebsi ushtarake q\u00eb \u00ebsht\u00eb e pakrahasueshme dhe kan\u00eb akses n\u00eb arm\u00ebt b\u00ebrthamore. Di\u00e7ka q\u00eb i jep NATO-s q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb organizat\u00eb shum\u00eb e fuqishme politike.<br \/>\nN\u00ebse shikoni nj\u00eb nga aleancat m\u00eb t\u00eb forta politike sot, BE-n\u00eb, mungojn\u00eb pik\u00ebrisht aspekti ushtarak dhe asetet q\u00eb ka NATO. Ashtu si BE-ja, NATO ka nj\u00eb kapital t\u00eb madh n\u00eb t\u00eb cilin kontribuojn\u00eb shtetet an\u00ebtare. Edhe pse BE-ja \u00ebsht\u00eb duksh\u00ebm m\u00eb e strukturuar si nj\u00eb organizat\u00eb politike me t\u00eb gjitha organet e saj, atyre u mungon nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme q\u00eb ka NATO-ja, nj\u00eb mbrojtje.<br \/>\nMe situat\u00ebn e d\u00ebshmuar t\u00eb l\u00ebkundur t\u00eb siguris\u00eb, aspekti ushtarak po b\u00ebhet m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr shum\u00eb vende. Mbi t\u00eb gjitha, NATO b\u00ebhet m\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse pasi Ukraina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull se si mund t\u00eb shkojn\u00eb gj\u00ebrat pa an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb NATO. Momenti i ri q\u00eb ka aleanca \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb ata mund ta p\u00ebrdorin n\u00eb avantazhin e tyre.<br \/>\nBE-ja e ardhshme e NATO-s?<\/p>\n<p>Sot NATO tashm\u00eb ka nj\u00eb pjes\u00eb aktive politike. Nj\u00eb komitet politik q\u00eb diskuton, shk\u00ebmben informacione dhe vler\u00ebson zhvillimet politike dhe rajonale me interes p\u00ebr vendet an\u00ebtare. Vitet e fundit kjo pjes\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb aleanc\u00eb.<br \/>\nNj\u00eb tranzicion nga nj\u00eb aleanc\u00eb ushtarake e par\u00eb tradicionalisht n\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb politike edhe m\u00eb t\u00eb fort\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb skenar shum\u00eb i mundsh\u00ebm n\u00eb t\u00eb ardhmen. Nj\u00eb nga arsyet kryesore pse u krijua NATO ishte zvog\u00eblimi i ndikimit rus, kjo detyr\u00eb \u00ebsht\u00eb zgjidhur kryesisht.<br \/>\nAleanca aktualisht \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e suksesshme me shum\u00eb an\u00ebtar\u00eb nga m\u00eb par\u00eb. Prandaj, nj\u00eb zhvillim politik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hap i natyrsh\u00ebm p\u00ebr NATO-n. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb NATO nuk p\u00ebrfshin vet\u00ebm angazhime ushtarake, por edhe politike. Nuk mund t\u00eb thuhet sakt\u00ebsisht se si do t\u00eb dukeshin k\u00ebto, por lidhjet politike dhe ekonomike jan\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e qart\u00eb.<br \/>\nNATO \u00ebsht\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse p\u00ebr momentin. Finlanda po priret drejt bashkimit dhe gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz n\u00eb Suedi duan t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb. Megjithat\u00eb, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb mos merrni vendime n\u00eb vap\u00ebn e momentit. An\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb NATO nuk do t\u00eb thot\u00eb vet\u00ebm mbrojtje, por do t\u00eb thot\u00eb edhe detyrime.<br \/>\nMbi t\u00eb gjitha, n\u00eb t\u00eb ardhmen ajo mund t\u00eb sjell\u00eb detyrime edhe m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb shkojn\u00eb p\u00ebrtej dimensionit ushtarak. NATO nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb aleanc\u00eb ushtarake, por edhe nj\u00eb aleanc\u00eb politike me zhvillim t\u00eb fuqish\u00ebm. K\u00ebshtu, presin edhe angazhimet e ardhshme politike. A duam v\u00ebrtet t\u00eb bashkohemi me nj\u00eb BE tjet\u00ebr&#8230;<br \/>\nhttps:\/\/bulletin.nu\/nato-vart-nasta-eu<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/66FF9DCA-8C8E-4EBD-8F10-3D7D2793D18E-300x224.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"224\" class=\"alignnone size-medium wp-image-20340\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/66FF9DCA-8C8E-4EBD-8F10-3D7D2793D18E-300x224.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/66FF9DCA-8C8E-4EBD-8F10-3D7D2793D18E-1024x764.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/66FF9DCA-8C8E-4EBD-8F10-3D7D2793D18E-768x573.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/66FF9DCA-8C8E-4EBD-8F10-3D7D2793D18E-860x642.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/66FF9DCA-8C8E-4EBD-8F10-3D7D2793D18E.jpeg 1069w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NATO erdhi n\u00eb ekzistenc\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore m\u00eb 4 prill 1949. Ajo u konceptua si nj\u00eb aleanc\u00eb ushtarake dhe vet\u00ebm fillimisht kishte dymb\u00ebdhjet\u00eb an\u00ebtar\u00eb. Sot, aleanca p\u00ebrb\u00ebhet nga 30 an\u00ebtar\u00eb, 28 vende evropiane dhe dy vende t\u00eb Atlantikut t\u00eb Veriut. P\u00ebrve\u00e7 shtimit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve, aleanca \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe nj\u00eb shoqat\u00eb m\u00eb politike nd\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20341,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-20339","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20339"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20342,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20339\/revisions\/20342"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}