{"id":18580,"date":"2022-09-12T08:11:05","date_gmt":"2022-09-12T08:11:05","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=18580"},"modified":"2022-09-12T08:11:05","modified_gmt":"2022-09-12T08:11:05","slug":"covid-19-trupat-keton-ndihmojne-imunitetin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/09\/12\/covid-19-trupat-keton-ndihmojne-imunitetin\/","title":{"rendered":"COVID-19: Trupat keton ndihmojn\u00eb imunitetin"},"content":{"rendered":"<p>Sistemi imunitar ka nevoj\u00eb p\u00ebr energji q\u00eb t\u00eb luftoj\u00eb patogjen\u00ebt si SARS-CoV-2. Kur mungojn\u00eb ato q\u00eb quhen trupa keton, ky proces v\u00ebshtir\u00ebsohet. Lajm i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb se n\u00ebp\u00ebrmjet ushqimit arrihen disa p\u00ebrmir\u00ebsime.<\/p>\n<p>Pse disa njer\u00ebz preken nga COVID-19 shum\u00eb m\u00eb keq se sa t\u00eb tjer\u00ebt? Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb disa vet\u00eb nuk ndiejn\u00eb asgj\u00eb, t\u00eb tjer\u00ebve u duhet q\u00eb t\u00eb kalojn\u00eb jav\u00eb t\u00eb t\u00ebra n\u00eb gjendje shtrati, mandje n\u00eb rast nevoje duhet t\u00eb shtrohen n\u00eb spital. Ekziston mund\u00ebsia q\u00eb kjo pyetje t\u00eb marr\u00eb disa p\u00ebrgjigje. Christoph Wilhelm dhe Christian Bode nga Universiteti i Bonit mendojn\u00eb se kan\u00eb gjetur nj\u00eb nga p\u00ebrgjigjet.<\/p>\n<p>Christian Bode \u00ebsht\u00eb mjek p\u00ebr kujdesin intensiv dhe q\u00eb me fillimin e pandemis\u00eb ka trajtuar pacient\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb r\u00ebnd\u00eb me COVID-19 n\u00eb pavionin e sh\u00ebrbimit intensiv t\u00eb klinik\u00ebs universitare t\u00eb Bonit. Ai ka v\u00ebrejtur se nuk jan\u00eb ataket citonike, pra reagimet e tepruara t\u00eb sistemit imunitar ato q\u00eb jo shpesh \u00e7ojn\u00eb n\u00eb infeksione t\u00eb shum\u00ebfishta n\u00eb trup. Duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb shpjegim tjet\u00ebr p\u00ebr proceset e v\u00ebshtira, shpesh vdekjeprur\u00ebse.<\/p>\n<p>Prandaj Bode bisedoi me imunologun Christoph Wilhelm. S\u00eb bashku ata kan\u00eb kryer nj\u00eb studim ku kan\u00eb krahasuar ndryshimet e metabolizmit t\u00eb pacient\u00ebve t\u00eb s\u00ebmur\u00eb me COVID-19, me ato t\u00eb pacient\u00ebve t\u00eb s\u00ebmur\u00eb me grip, influenca. K\u00ebshtu t\u00eb dy shkenc\u00ebtar\u00ebt zbuluan nj\u00eb ndryshim q\u00eb duket se ka ndikim t\u00eb madh n\u00eb fuqin\u00eb e sistemit imunitar.<\/p>\n<p>Trupat keton ushqejn\u00eb qelizat lymfocite<\/p>\n<p>Kush ka qen\u00eb nj\u00eb her\u00eb s\u00ebmur\u00eb r\u00ebnd\u00eb e di se oreksi ik\u00ebn, krejt. Fillimisht kjo gj\u00eb nuk p\u00ebrb\u00ebn ndonj\u00eb problem, sepse trupi i njeriut ka planin e vet p\u00ebr raste t\u00eb tilla. Kur nuk ham\u00eb ushqim ose ham\u00eb shum\u00eb pak dhe b\u00ebjm\u00eb q\u00eb karbohidratet, furnizuesit kryesor\u00eb t\u00eb energjis\u00eb n\u00eb trup, t\u00eb mungojn\u00eb at\u00ebher\u00eb metabolizmi ndryshon.<\/p>\n<p>&#8220;Infeksionet kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr shum\u00eb energji, t\u00eb cil\u00ebn duhet ta marrin diku,\u201d shpjegon Christoph Wilhelm. Prandaj trupi fillon t\u00eb djeg\u00eb yndyrnat duke u kthyer n\u00eb gjendje urie.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb k\u00ebtij procesi krijohen ato q\u00eb quhen trupa keton, t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb pasura me energji dhe z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb karbohidratet. Nj\u00eb nga k\u00ebto trupa keton \u00ebsht\u00eb hidroksibutyrati Beta, shkurt BHB. Shkenc\u00ebtar\u00ebt pan\u00eb se t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt me grip krijojn\u00eb sasi t\u00eb madhe trupash keton. Kurse t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt me COVID-19 nuk tregojn\u00eb ndonj\u00eb rritje t\u00eb numrit t\u00eb trupave keton.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, studiuesit pan\u00eb gjat\u00eb k\u00ebrkimeve t\u00eb tyre se trupat keton q\u00eb mungojn\u00eb kan\u00eb ndikim direkt n\u00eb gjendjen e sistemit imunitar, duke p\u00ebrcaktuar k\u00ebshtu sa e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb jet\u00eb s\u00ebmundja.<\/p>\n<p>Si qelizat vrar\u00ebse lymfocite ashtu edhe ato ndihm\u00ebse, dy komponent\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb sistemit imunitar, tregonin n\u00eb rastin e t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve me COVID-19 shenja lodhjeje, duket qart\u00eb q\u00eb kjo ndodh p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb trupave keton si furnizes energjie.<\/p>\n<p>Wilhelm dhe Bode nuk jan\u00eb ende n\u00eb gjendje t\u00eb japin p\u00ebrgjigje p\u00ebr pyetjen pse niveli i trupave keton nuk rritet mjaftuesh\u00ebm tek t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt me COVID-19, duke e paralizuar k\u00ebshtu systemin imunitar. Ata hamend\u00ebsojn\u00eb se kjo mbase ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me statusin e ushqimit t\u00eb t\u00eb s\u00ebmurit para marrjes s\u00eb infeksionit.<\/p>\n<p>Sa i madh \u00ebsht\u00eb ndikimi i ushqimit mbi sistemin imunitar dhe n\u00eb procesin e sh\u00ebrimit nga s\u00ebmundja, e di mjeku i specializuar p\u00ebr ushqimin Hans Hauner nga Universiteti i Mynihut.\u00a0<\/p>\n<p>Ai \u00ebsht\u00eb atje dekan i deg\u00ebs s\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb nutriciliste. &#8220;Ushqimi luan rol shum\u00eb t\u00eb madh tek s\u00ebmundjet dhe infeksionet,\u201d thot\u00eb Hauner. &#8220;Nga studime t\u00eb m\u00ebdha v\u00ebzhguese ne e dim\u00eb se sidomos n\u00eb Angli, njer\u00ebzit me mbipesh\u00eb ose adipositas, dhjamosje, e kan\u00eb pasur m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb gjat\u00eb COVID-19. Si sa i p\u00ebrket nivelit t\u00eb komplikacioneve ashtu edhe nivelit t\u00eb vdekjeve, t\u00eb cilat kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb t\u00eb larta.\u201d<\/p>\n<p>Prandaj mjek\u00ebt nutricilist\u00eb e vler\u00ebsojn\u00eb shum\u00eb pun\u00ebn e koleg\u00ebve shkenc\u00ebtar\u00eb t\u00eb Bonit, sepse ajo b\u00ebn t\u00eb qart\u00eb sa e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e mjek\u00ebsis\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb vazhdimisht pas dore: Ajo q\u00eb ham\u00eb dhe ajo q\u00eb nuk ham\u00eb ka ndikim konkret tek sh\u00ebndeti yn\u00eb. Ushqimi jo vet\u00ebm q\u00eb t\u00eb s\u00ebmur, por ai mund t\u00eb parandaloj\u00eb s\u00ebmundjen dhe madje t\u00eb t\u00eb sh\u00ebroj\u00eb nga s\u00ebmundja.<\/p>\n<p>Christoph Wilhelm dhe Christian Bode e kan\u00eb provuar k\u00ebt\u00eb tek minjt\u00eb. Qeliza t\u00eb dobta, t\u00eb lodhura imuniteti e marrin veten kur furnizohen me trupa keton. P\u00ebr shembull me an\u00eb t\u00eb ndryshimit t\u00eb q\u00ebllimsh\u00ebm t\u00eb ushqimit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb i pasur me yndyrna dhe i varf\u00ebr me karbohidrate. E njohur edhe si dieta keto.\u00a0<\/p>\n<p>Kafsh\u00ebt e ushqyera n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb u sh\u00ebruan nga infeksionet SARS-CoV-2, niveli i ngordhjeve ra shum\u00eb n\u00eb krahasim me grupin e kontrollit.<\/p>\n<p>Ushqimi p\u00ebr nj\u00eb sistem t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm imunitar<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb tre ekspert\u00ebt k\u00ebshillojn\u00eb t\u00eb mos b\u00ebhen eksperimente sipas kok\u00ebs me ushqimin ketogjen. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb e nevojshme. &#8220;Edhe ushqimi i sh\u00ebndetsh\u00ebm me bim\u00eb, me pak mish ofron mbrojtjen m\u00eb t\u00eb mir\u00eb nga infeksionet &#8220;, thot\u00eb mjeku nutricilist Hauner. Perimet kan\u00eb shum\u00eb mikronutrient\u00eb, q\u00eb i duhen sistemit imunitar p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb i aft\u00eb p\u00ebr veprim.<\/p>\n<p>Acidet e yndyrshme Omega-3, q\u00eb gjenden tek peshqit por edhe tek vajrat bimore dhe vaji i far\u00ebrave t\u00eb brassica rapa-s veprojn\u00eb kund\u00ebr infeksioneve. Kurse acidet e yndyrshme q\u00eb ndodhen tek mishi i nxisin infeksionet.<\/p>\n<p>Natyrisht q\u00eb edhe ushqimi m\u00eb i mir\u00eb i mundsh\u00ebm nuk do ta pengonte infektimin, thekson Hauner. Edhe p\u00ebr pyetjen, n\u00ebse trupi i njeriut mund t\u00eb trajtohet n\u00eb rastin e nj\u00eb infektimi akut me COVID-19 po ashtu me trupa keton si tek minjt\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt e Bonit duhet t\u00eb vazhdojn\u00eb ende k\u00ebrkimet p\u00ebr t\u00eb kthyer p\u00ebrgjigje.<\/p>\n<p>Mjeku i kujdesit intensiv Bode dhe imunologu Wilhelm jan\u00eb thelluar nd\u00ebrkoh\u00eb n\u00eb k\u00ebrkime t\u00eb tjera.DW<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/7C60F37D-2500-4B0A-B0A9-DE83C174B579-300x163.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"163\" class=\"alignnone size-medium wp-image-18581\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/7C60F37D-2500-4B0A-B0A9-DE83C174B579-300x163.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/7C60F37D-2500-4B0A-B0A9-DE83C174B579-1024x555.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/7C60F37D-2500-4B0A-B0A9-DE83C174B579-768x416.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/7C60F37D-2500-4B0A-B0A9-DE83C174B579-860x466.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/7C60F37D-2500-4B0A-B0A9-DE83C174B579.jpeg 1067w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/B29AFA91-00C4-4864-8EC8-A2AE37B3EA84-300x175.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"175\" class=\"alignnone size-medium wp-image-18582\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/B29AFA91-00C4-4864-8EC8-A2AE37B3EA84-300x175.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/B29AFA91-00C4-4864-8EC8-A2AE37B3EA84-1024x598.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/B29AFA91-00C4-4864-8EC8-A2AE37B3EA84-768x449.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/B29AFA91-00C4-4864-8EC8-A2AE37B3EA84-860x502.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/B29AFA91-00C4-4864-8EC8-A2AE37B3EA84.jpeg 1070w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/41E047C6-CF0A-4F67-9BAA-EDCE52AF55CC-300x228.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"228\" class=\"alignnone size-medium wp-image-18583\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/41E047C6-CF0A-4F67-9BAA-EDCE52AF55CC-300x228.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/41E047C6-CF0A-4F67-9BAA-EDCE52AF55CC-1024x779.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/41E047C6-CF0A-4F67-9BAA-EDCE52AF55CC-768x585.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/41E047C6-CF0A-4F67-9BAA-EDCE52AF55CC-860x655.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/41E047C6-CF0A-4F67-9BAA-EDCE52AF55CC.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sistemi imunitar ka nevoj\u00eb p\u00ebr energji q\u00eb t\u00eb luftoj\u00eb patogjen\u00ebt si SARS-CoV-2. Kur mungojn\u00eb ato q\u00eb quhen trupa keton, ky proces v\u00ebshtir\u00ebsohet. Lajm i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb se n\u00ebp\u00ebrmjet ushqimit arrihen disa p\u00ebrmir\u00ebsime. Pse disa njer\u00ebz preken nga COVID-19 shum\u00eb m\u00eb keq se sa t\u00eb tjer\u00ebt? Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb disa vet\u00eb nuk ndiejn\u00eb asgj\u00eb, t\u00eb tjer\u00ebve u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18584,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-18580","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18580"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18585,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18580\/revisions\/18585"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}