{"id":15330,"date":"2022-08-24T16:34:43","date_gmt":"2022-08-24T16:34:43","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=15330"},"modified":"2022-08-24T16:34:43","modified_gmt":"2022-08-24T16:34:43","slug":"harallamb-kota-petro-nini-luarasi-deshmori-i-dhjete-i-gjuhes-shqipe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/08\/24\/harallamb-kota-petro-nini-luarasi-deshmori-i-dhjete-i-gjuhes-shqipe\/","title":{"rendered":"Harallamb Kota\/ PETRO NINI LUARASI D\u00cbSHMORI I DHJET\u00cb I GJUH\u00cbS SHQIPE"},"content":{"rendered":"<p>Petro Nini Luarasi lindi n\u00eb 22 prill t\u00eb vitit 1865 n\u00eb fshatin Luaras t\u00eb Kolonj\u00ebs. N\u00eb vitin 1873, Petro u rregjistrua nx\u00ebn\u00ebs n\u00eb shkoll\u00ebn e Qestoratit q\u00eb drejtohej nga m\u00ebsuesi Koto Hoxhi. Pasi kreu m\u00ebsimet dhe u pregatit p\u00ebr m\u00ebsuesi, punoi m\u00ebsues n\u00eb fshatrat e Kolonj\u00ebs, ku u m\u00ebsonte f\u00ebmij\u00ebve fshehurazi gjuh\u00ebn shqipe dhe p\u00ebrgatiti nj\u00eb grup shok\u00ebsh si m\u00ebsues. N\u00eb vitin 1882, Petro Nini hapi Shkoll\u00ebn e Par\u00eb Shqipe n\u00eb fshatin Bezhan t\u00eb Kolonj\u00ebs dhe bashk\u00eb me Gjerasim Qiriazin themeluan shoqat\u00ebn protestante \u201cV\u00ebllaz\u00ebria e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d. N\u00eb vitin1887 Petro Nini hapi shkoll\u00ebn shqipe n\u00eb Ersek\u00eb dhe n\u00eb vitin1892 hapi shkollat shqipe n\u00eb krahin\u00ebn e Kolonj\u00ebs e t\u00eb Vak\u00ebfeve. N\u00eb vitin 1893, Petro Nini Luarasi u em\u00ebrua Drejtor dhe M\u00ebsues i \u201cM\u00ebsonj\u00ebtores\u201d t\u00eb par\u00eb shqipe t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs dhe punoi n\u00eb at\u00eb detyr\u00eb deri n\u00eb vitin 1894. Me largimin e tij, Drejtor i \u201cM\u00ebsonj\u00ebtores u caktua Nu\u00e7i Na\u00e7i.\u00a0 N\u00eb vitin 1904, Petro Nini emigroi n\u00eb Amerik\u00eb ku mori pjes\u00eb gjall\u00ebrisht n\u00eb veprimtarit\u00eb patriotike t\u00eb bashkatdhetar\u00ebve shqiptar. Me nism\u00ebn e tij, u krijua shoq\u00ebria patriotike \u201cMalli i M\u00ebm\u00ebdheut\u201d, shoq\u00ebria kulturore shqiptare \u201cPellazgu\u201d dhe \u201cKomitetet e Fshehta\u201d p\u00ebr lirin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb. Petro Nini Luarasi n\u00eb vitet 1907-1908 u b\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor i gazet\u00ebs \u201cDrita\u201d, q\u00eb botohej n\u00eb Sofje t\u00eb Bullgaris\u00eb dhe i gazet\u00ebs \u201cKombi\u201d e \u201cDielli\u201d q\u00eb botoheshin n\u00eb Boston t\u00eb Amerik\u00ebs ku botoi shkrime patriotike e artikuj me karakter social-shoq\u00ebror e politik. N\u00eb vitin 1908, Petro Nini Luarasi kthehet nga Amerika dhe merr pjes\u00eb gjall\u00ebrisht n\u00eb l\u00ebvizjen xhonturkiste dhe l\u00ebvizjen komb\u00ebtare shqiptare. N\u00eb 14 N\u00ebndor t\u00eb vitit 1908, caktohet delegate i Kolonj\u00ebs dhe merr pjes\u00eb n\u00eb \u201cKongresin e Manastirit\u201d, ku p\u00ebrkrah nj\u00ebsimin e alfabetit t\u00eb Gjuh\u00ebs Shqipe dhe shkrimin e Gjuh\u00ebs Shqipe me shkronja latine. N\u00eb vitet 1909, n\u00eb Manastir, Petro Nini Luarasi pun\u00ebsohet redaktor n\u00eb organin \u201cBashkimi i Kombit\u201d dhe b\u00ebhet bashk\u00ebpun\u00ebtor i gazet\u00ebs &#8220;Liria&#8221; q\u00eb botohej n\u00eb Selanik. N\u00eb gazetat ku bashk\u00ebpunonte, Petro Nini Luarasi botoi shkrime publicistike, pedagogjike dhe poezi. N\u00eb vitet 1909-1911 Petro Nini Luarasi u em\u00ebrua Drejtor dhe M\u00ebsues i shkoll\u00ebs s\u00eb Negovanit dhe botoi n\u00eb Manastir vepr\u00ebn e tij me titull \u201cMallkimi i shkronjave shqipe dhe \u00e7p\u00ebrfolja e shqiptarit&#8221;, me t\u00eb cil\u00ebn mbrojti t\u00eb drejt\u00ebn e popullit shqiptar p\u00ebr kultur\u00ebn e vet komb\u00ebtare dhe propogandoi idet\u00eb e Rilindjes Komb\u00ebtare Shqiptare, \u201cBashkimin n\u00eb Luft\u00eb p\u00ebr Lirin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d pavar\u00ebsisht nga besimi fetar. P\u00ebr veprimtarin\u00eb patriotike, arsimore e politike u p\u00ebrndoq nga xhonturqit, grekoman\u00ebt, andart\u00ebt grek dhe Patrikana e Stambollit.<br \/>\nPetro Nini Luarasi Vdiq i helmuar prej tyre n\u00eb Ersek\u00eb m\u00eb 17 gusht t\u00eb vitit 1911. Petro Nini Luarasi \u00ebsht\u00eb D\u00ebshmori i Dhjet\u00eb i Gjuh\u00ebs Shqipe, pas d\u00ebshmor\u00ebve Pjet\u00ebr Budi, Dhaskal Todhri, Naum Bredhi Veqilharxhi, Anastas Kullarioti, Jani Vreto, Koto Hoxhi, Pandeli Sotiri, at Llambro Ballama\u00e7i e at Stath Melani.\u00a0<br \/>\nMir\u00ebnjohje: Presidenti i Shqip\u00ebris\u00eb, Bamir Topi m\u00eb 13 janar 2012 i akordoi Petro Nini Luarasit (pas vdekjes) Urdhrin \u201cNderi i Kombit\u201d me motivacionin: \u201cFigur\u00eb e shquar e kombit, nj\u00eb nga veprimtar\u00ebt e ndritur t\u00eb Rilindjes Komb\u00ebtare, luft\u00ebtar i paepur p\u00ebr zgjimin, emancipimin dhe prosperimin e kombit shqiptar, p\u00ebr \u00e7lirimin nga zgjedha osmane dhe formimin e shtetit komb t\u00eb shqiptar\u00ebve, luft\u00ebtarit t\u00eb madh t\u00eb krijimit t\u00eb arsimit komb\u00ebtar, si nj\u00eb nga shtyllat e \u00e7\u00ebshtjes komb\u00ebtare, vep\u00ebr p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn dha edhe jet\u00ebn.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Petro Nini Luarasi lindi n\u00eb 22 prill t\u00eb vitit 1865 n\u00eb fshatin Luaras t\u00eb Kolonj\u00ebs. N\u00eb vitin 1873, Petro u rregjistrua nx\u00ebn\u00ebs n\u00eb shkoll\u00ebn e Qestoratit q\u00eb drejtohej nga m\u00ebsuesi Koto Hoxhi. Pasi kreu m\u00ebsimet dhe u pregatit p\u00ebr m\u00ebsuesi, punoi m\u00ebsues n\u00eb fshatrat e Kolonj\u00ebs, ku u m\u00ebsonte f\u00ebmij\u00ebve fshehurazi gjuh\u00ebn shqipe dhe p\u00ebrgatiti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15331,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-15330","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-opinione"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15330"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15332,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15330\/revisions\/15332"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}