{"id":14904,"date":"2022-08-21T05:39:48","date_gmt":"2022-08-21T05:39:48","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=14904"},"modified":"2022-08-21T05:39:48","modified_gmt":"2022-08-21T05:39:48","slug":"historia-tragjike-e-vajzes-bukuroshe-nga-bolonja-qe-jetoi-45-vjet-ne-kampet-e-internimeve-shqiptare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/08\/21\/historia-tragjike-e-vajzes-bukuroshe-nga-bolonja-qe-jetoi-45-vjet-ne-kampet-e-internimeve-shqiptare\/","title":{"rendered":"Historia tragjike e vajz\u00ebs bukuroshe nga Bolonja, q\u00eb jetoi 45 vjet n\u00eb kampet e internimeve shqiptare."},"content":{"rendered":"<p>Nga Eugjen Merlika. <\/p>\n<p>N\u00eb paraditen e tre marsit 2001, n\u00eb aeroportin e Rinasit, nga nj\u00eb avion i Kompanis\u00eb s\u00eb Aviacionit Civil \u201cAlitalia\u201d, zbriste nj\u00eb arkivol i bukur me nj\u00eb kryq sip\u00ebr. N\u00eb t\u00eb prehej trupi pa jet\u00eb i nj\u00eb zonje q\u00eb, n\u00eb tet\u00ebdhjete e tet\u00eb vitet e saj, e kishte kaluar jet\u00ebn n\u00eb dy brigjet e Adriatikut. Ky ishte fluturimi i fundit, ishte si nj\u00eb ur\u00eb e padukshme q\u00eb lidhte dy brigjet. N\u00eb Rinas e prisnin familjar\u00ebt e bashk\u00ebshortit, bijt\u00eb, nuset, nipat, miqt\u00eb, etj., q\u00eb do t\u2019a shoq\u00ebronin n\u00eb rrug\u00ebn piktoreske te Kruj\u00ebs, n\u00eb banes\u00ebn e fundit, n\u00eb varrezat e qytetit t\u00eb t\u00eb par\u00ebve t\u00eb burrit t\u00eb saj, Dr. Asllan Merlik\u00ebs. <\/p>\n<p>Kjo zonj\u00eb ishte Giovannina \u00c7ezari, n\u00eb Shqip\u00ebri e njohur me emrin Xhana Merlika. Kishte lindur m\u00eb 19 prill t\u00eb t\u00eb larg\u00ebtit vitit 1913, n\u00eb Bolonj\u00ebn e lasht\u00eb e me tradita kulturore. Kishte lindur n\u00eb nj\u00eb familje t\u00eb mesme dhe me shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb, nj\u00eb nga ato familje q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shumic\u00ebn e heshtur t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie e nj\u00ebkoh\u00ebsisht shtyll\u00ebn kurrizore t\u00eb nj\u00eb kombi. Babai i saj, Frederiku, kishte nj\u00eb restorant, n\u00eb t\u00eb cilin mblidheshin student\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb universitetit m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb Italis\u00eb. Nd\u00ebrmjet tyre ishte dhe nj\u00eb djal\u00eb nga Kruja, Asllan Merlika, q\u00eb studionte mjek\u00ebsi. Nd\u00ebrmjet vajz\u00ebs s\u00eb re, q\u00eb shkonte n\u00eb restorant p\u00ebr t\u00eb ndihmuar prind\u00ebrit, dhe djaloshit student, lindi nj\u00eb dashuri e past\u00ebr dhe e fuqishme, q\u00eb mbeti e till\u00eb gjat\u00eb nj\u00eb jete plot peripeci. <\/p>\n<p>Dashuria nuk u pengua nga prind\u00ebrit e Xhan\u00ebs e po ashtu dhe nga v\u00ebllai i madh i Asllanit, Mustafai, q\u00eb ishte p\u00ebr t\u00eb si baba e si n\u00ebn\u00eb. Asllani ishte rritur e shkolluar n\u00ebn kujdesin e Mustafait dhe ky ishte p\u00ebrpjekur q\u00eb, megjith\u00ebse i larguar q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb njom\u00eb, ai t\u00eb ruante dashurin\u00eb p\u00ebr vendin e vet, e dijet e profesionin t\u2019i vinte n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb tij. K\u00ebshtu pra, mjeku i sapo laureuar n\u00eb Bolonja, do t\u00eb kthehej n\u00eb Shqip\u00ebri e do t\u00eb fillonte pun\u00ebn n\u00eb profesionin e tij n\u00eb Peqin. Nd\u00ebrkaq dashuria do t\u00eb kuror\u00ebzohej me martes\u00ebn e bolonjezia zeshkane dhe e bukur, do t\u00eb pranonte t\u00eb jetonte n\u00eb nj\u00eb vend q\u00eb nuk e njihte e q\u00eb, i siguronte shum\u00eb m\u00eb pak komoditete sesa vendi i saj, por me entuziazmin e dashuris\u00eb, q\u00eb kompensonte gjith\u00e7ka. <\/p>\n<p>Ajo mbeti gjithmon\u00eb pran\u00eb bashk\u00ebshortit, djaloshit t\u00eb \u00ebndrrave t\u00eb saj, n\u00eb dit\u00eb t\u00eb mira e t\u00eb k\u00ebqija. I\u2019u b\u00eb krah atij n\u00eb vite t\u00eb gjata pune e privacionesh, duke p\u00ebrgjumur n\u00eb dhimbje e n\u00eb lot mallin p\u00ebr prind\u00ebrit, v\u00ebllez\u00ebrit e motrat q\u00eb nj\u00eb regjim, sa mizor aq dhe imoral, i\u2019a ndalonte t\u2019i shihte. N\u00eb vite t\u00eb gjata terrori, kur njer\u00ebzit e bashk\u00ebshortit l\u00ebngonin n\u00eb burgjet e Burrelit apo Gjirokastr\u00ebs, n\u00eb kampin e shfarosjes s\u00eb Tepelen\u00ebs apo t\u00eb internimit t\u00eb Lushnjes, do t\u00eb d\u00ebshmonte guxim, kurajo, zem\u00ebrbardh\u00ebsi e forc\u00eb karakteri, duke ju ardhur n\u00eb ndihm\u00eb kunet\u00ebrve e nipave n\u00ebp\u00ebr burgje e, duke u b\u00ebr\u00eb streh\u00eb e ngroht\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e tyre t\u00eb mbetur jetim\u00eb me prind\u00ebr gjall\u00eb. Bujaria e saj proverbiale, q\u00eb mb\u00ebshtetej fuqimisht dhe n\u00eb ndihmat e pakursyera t\u00eb familjes s\u00eb saj nga Italia, \u00ebsht\u00eb e njohur jo vet\u00ebm n\u00eb ambientet familjare por, edhe n\u00eb ato shoq\u00ebrore t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, ku Dr. Merlika kaloi pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs. <\/p>\n<p>Bujaria dhe forca e karakterit do t\u00eb dilnin n\u00eb pah dhe n\u00eb \u00e7astet e v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb m\u00ebdha familjare, si\u00e7 ishin s\u00ebmundja e t\u00eb shoqit dhe vitet e internimit. Kur doktori nuk ishte m\u00eb n\u00eb pun\u00eb, kur tromboza cerebrale dhe mosha e kishin kthyer n\u00eb nj\u00eb person t\u00eb \u201cpavlefsh\u00ebm\u201d m\u00eb p\u00ebr regjimin, s\u00ebpata e diktatur\u00ebs s\u00eb Shtetit komunist, nuk do t\u00eb nguronte t\u00eb godiste qoft\u00eb edhe para meritave t\u00eb pamohueshme t\u00eb nj\u00eb mjeku t\u00eb talentuar e t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm, n\u00eb jet\u00ebshkrimin e t\u00eb cilit sh\u00ebnoheshin mijra jet\u00eb f\u00ebmij\u00ebsh t\u00eb shp\u00ebtuara nga thonjt\u00eb e vdekjes. K\u00ebshtu, nat\u00ebn e tridhjet\u00eb tetorit 1975, familja e doktorit do t\u00eb provonte n\u00eb kurrizin e saj mizorin\u00eb e vendimeve t\u00eb pafundme t\u00eb \u201czot\u00ebrinjve\u201d t\u00eb Komisionit t\u00eb Internim-D\u00ebbimeve. <\/p>\n<p>N\u00eb lart\u00ebsit\u00eb e Gor\u00ebs, n\u00eb fshatin Senisht, do t\u00eb kalonin pes\u00eb vitet m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb Xhan\u00ebs. Me durim e stoiciz\u00ebm i p\u00ebrballoi ajo ato vite t\u00eb ashpra, t\u00eb ashpra si natyra e Senishtit malor. Nga Bolonja e qytet\u00ebruar, n\u00eb nj\u00eb fshat t\u00eb humbur t\u00eb Gor\u00ebs, kjo ishte parabola e pazakont\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb saj. Duhej forc\u00eb, q\u00ebndrueshm\u00ebri, karakter p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ball\u00eb nj\u00eb kataklizme t\u00eb till\u00eb. Ku e gjente forc\u00ebn kjo grua bolonjeze fisnike p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar nj\u00eb situat\u00eb q\u00eb do te ulte m\u00eb gjunj\u00eb dhe burra t\u00eb sprovuar n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi? Kush do t\u2019a ndihmonte n\u00eb misionin e saj n\u00eb qendr\u00ebn e nj\u00eb familjeje, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ajo duhet t\u00eb ishte faktor harmonie, si bashk\u00ebshorte e nj\u00eb njeriu t\u00eb s\u00ebmur\u00eb, si n\u00ebn\u00eb, si vjeh\u00ebrr e si gjyshe nj\u00ebkoh\u00ebsisht? Besimi n\u00eb Zotin, lutjet e saj t\u00eb pafund Jezuit, Virgj\u00ebresh\u00ebs e Sh\u00ebn Ndout, ato vlera q\u00eb i ishin futur thell\u00eb n\u00eb palc\u00eb q\u00eb n\u00eb f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e saj, por q\u00eb ishin asgj\u00ebsuar e p\u00ebrdhosur nga nj\u00eb band\u00eb kriminel\u00ebsh, q\u00eb fatkeq\u00ebsisht i kishin marr\u00eb frym\u00ebn Shqip\u00ebris\u00eb fisnike. <\/p>\n<p>Por forca e saj buronte dhe nga dashuria, nj\u00eb dashuri me D t\u00eb madhe, q\u00eb nuk epet para asnj\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsie, q\u00eb nuk njeh kusht\u00ebzime, interesa, llogari, dashuria p\u00ebr \u201cAslaninon\u201d e saj t\u00eb adhuruar. Dashuria ishte elementi kryesor p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs i qenies s\u00eb saj. Ajo shtrihej tek bijt\u00eb e familjet e tyre por dhe tek familjar\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb farefisit t\u00eb burrit, tek miqt\u00eb, shok\u00ebt, t\u00eb af\u00ebrmit tek gjith\u00eb rrethi shoq\u00ebror n\u00eb t\u00eb cilin jetonte e m\u00eb gjer\u00eb tek vendi i adoptuar si Atdhe i dyt\u00eb. Fati mizor deshi q\u00eb, n\u00eb ato pes\u00eb vite internimi pa asnj\u00eb motivacion, t\u00eb ndahej nga objekti kryesor i dashuris\u00eb s\u00eb saj. <\/p>\n<p>D\u00ebshp\u00ebrimi e kushtet e jetes\u00ebs r\u00ebnduan s\u00ebmundjen e Asllanit t\u00eb dashur, q\u00eb nd\u00ebrroi jet\u00eb m\u00eb 15 dhjetor t\u00eb 1978-\u00ebs. I lindur n\u00eb nj\u00eb vend malor, n\u00eb Kruj\u00ebn e lasht\u00eb, do t\u00eb varrosej n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr malor, n\u00eb Senisht. Malet zakonisht jan\u00eb varret e trimave dhe Asllan Merlika ishte nj\u00eb i till\u00eb. Qe trim, jo se luftoi n\u00eb llogore duke vrar\u00eb njer\u00ebz, por se p\u00ebrballoi nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb n\u00eb nj\u00eb regjim, q\u00eb i ishte armiq\u00ebsor, duke plot\u00ebsuar me ndershm\u00ebri e shpirt vet\u00ebmohimi detyrat si mjek, si njeri, si prind, si mb\u00ebshtetje e pik\u00eb referimi p\u00ebr nj\u00eb fis t\u00eb t\u00ebr\u00eb t\u00eb p\u00ebrndjekur e, t\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb fatkeq\u00ebsi. Ai ishte trim edhe sepse n\u00eb krah kishte\u00a0 bashk\u00ebshorten besnike, Xhan\u00ebn, q\u00eb arm\u00ebn m\u00eb t\u00eb fuqishme t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj kishte dashurin\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit, respektin p\u00ebr brengat, fatkeq\u00ebsit\u00eb e hallet e tyre. Dhjetori i 1978-\u00ebs i preu krah\u00ebt Xhan\u00ebs. Tani jeta e saj do t\u00eb ishte kryesisht kthim mbrapa, zhytje n\u00eb bot\u00ebn e kujtimeve, por pa l\u00ebn\u00eb mbas dore rolin e saj si n\u00ebn\u00eb e si gjyshe. <\/p>\n<p>Kthehet n\u00eb vendin e saj, n\u00eb Bolonj\u00eb, mbas gati nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli, m\u00eb 20 shtator 1990, p\u00ebr t\u00eb kaluar vitet e fundit t\u00eb jet\u00ebs. N\u00eb vend t\u00eb prind\u00ebrve do t\u00eb gjente varret e n\u00eb varre do t\u00eb p\u00ebrcillte motra e v\u00ebllez\u00ebr, p\u00ebr t\u00eb mbetur ajo e fundmja e familjes, p\u00ebr t\u00eb grumbulluar n\u00eb zemr\u00ebn e saj dhimbjet pafund. Por brenga e saj e madhe ishte atje, n\u00eb at\u00eb varr t\u00eb thjesht\u00eb, n\u00eb Kruj\u00ebn e larg\u00ebt, n\u00eb t\u00eb cilin prehej \u201cAslanino\u201d i saj. D\u00ebshira e saj ishte q\u00eb aty t\u00eb ishte dhe banesa e saj e fundit. Vendi i lindjes, i f\u00ebmij\u00ebris\u00eb e i rinis\u00eb s\u00eb hershme kishte mbetur larg bot\u00ebs s\u00eb saj t\u00eb brendshme. <\/p>\n<p>Ai vendi tjet\u00ebr, p\u00ebr t\u00eb cilin, n\u00eb lulen e mosh\u00ebs, kishte vendosur t\u00eb shkonte drejt s\u00eb panjohur\u00ebs, q\u00eb i dha g\u00ebzimin e rritjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve e t\u00eb bashk\u00ebjetes\u00ebs me burrin e adhuruar, ai ishte bota e saj. N\u00eb at\u00eb bot\u00eb d\u00ebshironte t\u00eb kishte dhe ajo pjes\u00ebn e saj, n\u00eb at\u00eb banes\u00eb t\u00eb fundit, t\u00eb thjesht\u00eb si\u00e7 kishte qen\u00eb jeta e saj, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb n\u00eb am\u00ebsim s\u00eb bashku me t\u00eb, me\u201d Aslaninon\u201d e saj. Fati desh q\u00eb dhe ajo t\u00eb mbyllte syt\u00eb n\u00eb spitalin e nj\u00eb vendi t\u00eb lart\u00eb, si vendi ku nd\u00ebrroi jet\u00eb i shoqi, si Kruja ku prehen eshtrat e tij. <\/p>\n<p>Ndoshta n\u00eb d\u00ebshir\u00ebn e saj p\u00ebr t\u2019u prehur p\u00ebrgjithmon\u00eb n\u00eb tok\u00ebn shqiptare, n\u00eb vendin q\u00eb i shkaktoi kaq dhimbje e brenga s\u00eb gjalli, ve\u00e7 dashuris\u00eb p\u00ebr burrin, lajtmotivi i jet\u00ebs s\u00eb saj, kishte dhe nj\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Njeriu mbetet i lidhur shpirt\u00ebrisht me vendin n\u00eb t\u00eb cilin kalon pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij edhe at\u00ebher\u00eb kur kjo jet\u00eb nuk ka qen\u00eb nj\u00eb fush\u00eb me lule edhe at\u00ebher\u00eb kur ajo ka qen\u00eb e ashp\u00ebr, e err\u00ebt, e dhimbshme. Dashje pa dashje nj\u00ebjt\u00ebsohet me t\u00eb, sepse n\u00eb t\u00eb, s\u00eb bashku me vuajtjet e mang\u00ebsit\u00eb, ka njohur dhe ndonj\u00eb \u00e7ast t\u00eb shkurt\u00ebr g\u00ebzimi, k\u00ebnaq\u00ebsie, e t\u00ebr\u00ebsia e tyre p\u00ebrb\u00ebn at\u00eb q\u00eb quhet jet\u00eb njer\u00ebzore. Kjo jet\u00eb nuk mund t\u00eb shuhet nga kujtesa e as nuk mund t\u00eb mbytet malli p\u00ebr t\u00eb, mbasi mbetet nj\u00eb pjes\u00eb e vetes son\u00eb. <\/p>\n<p>K\u00ebshtu Xhana, fisnikja e p\u00ebrtej detit, sot pushon n\u00eb gjirin e tok\u00ebs son\u00eb shqiptare, t\u00eb atij dheu q\u00eb lindi dashurin\u00eb e saj, n\u00eb vendin e saj bir\u00ebsor, n\u00eb at\u00eb vend q\u00eb e priti me zem\u00ebr n\u00eb dor\u00eb, kur ajo erdhi si nuse. Q\u00eb nga dita e nus\u00ebris\u00eb kishte ruajtur nj\u00eb kujtim, nj\u00eb fustan t\u00eb zi, p\u00ebr t\u00eb cilin kujdesej si p\u00ebr syt\u00eb e ballit. Porosia e saj kishte qen\u00eb q\u00eb ai fustan t\u00eb ishte veshja e fundit me t\u00eb cil\u00ebn do t\u00eb largohej nga kjo bot\u00eb. Ai fustan do t\u00eb mbulonte trupin e saj n\u00e9 dy dit\u00ebt m\u00eb t\u00eb sh\u00ebnuara t\u00eb jet\u00ebs tok\u00ebsore, si betimi i dashuris\u00eb e besnik\u00ebris\u00eb q\u00eb p\u00ebrcolli gjith\u00eb koh\u00ebn, si n\u00eb baladat e lashta t\u00eb tok\u00ebs arb\u00ebrore. <\/p>\n<p>Sot, p\u00ebrs\u00ebri me zem\u00ebr ne dor\u00eb e priti ai vend, p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb bujarisht asaj, t\u00eb veshur p\u00ebrs\u00ebri me fustanin nus\u00ebror, mir\u00ebseardhjen dhe lamtumir\u00ebn me t\u00eb gjith\u00eb nderimin e respektin, q\u00eb meritonte shpirti i saj i bardh\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Eugjen Merlika. N\u00eb paraditen e tre marsit 2001, n\u00eb aeroportin e Rinasit, nga nj\u00eb avion i Kompanis\u00eb s\u00eb Aviacionit Civil \u201cAlitalia\u201d, zbriste nj\u00eb arkivol i bukur me nj\u00eb kryq sip\u00ebr. N\u00eb t\u00eb prehej trupi pa jet\u00eb i nj\u00eb zonje q\u00eb, n\u00eb tet\u00ebdhjete e tet\u00eb vitet e saj, e kishte kaluar jet\u00ebn n\u00eb dy brigjet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14905,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[118],"tags":[],"class_list":{"0":"post-14904","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kryesore"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14904","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14904"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14904\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14906,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14904\/revisions\/14906"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14905"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}