{"id":13639,"date":"2022-08-12T06:28:34","date_gmt":"2022-08-12T06:28:34","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=13639"},"modified":"2022-08-12T06:28:34","modified_gmt":"2022-08-12T06:28:34","slug":"perseidet-sot-dhe-neser-shiu-i-yjeve-spektakolar-ne-qiellin-e-gushtit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/08\/12\/perseidet-sot-dhe-neser-shiu-i-yjeve-spektakolar-ne-qiellin-e-gushtit\/","title":{"rendered":"PERSEIDET: SOT DHE NES\u00cbR \u201cSHIU I YJEVE\u201d SPEKTAKOLAR N\u00cb QIELLIN E GUSHTIT"},"content":{"rendered":"<p>Pregatiti Shp\u00ebtim Zinxhiria. <\/p>\n<p>Shiu m\u00eb spektakolar i shkat\u00ebrrimeve t\u00eb ver\u00ebs, q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrkoj\u00eb me superh\u00ebn\u00ebn e fundit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb 2022-shit. <\/p>\n<p>Shiu veror m\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebs i \u201cyjeve t\u00eb xhiruar\u201d, do t\u00eb kulmoj\u00eb edhe k\u00ebt\u00eb vit n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb gushtit, konkretisht t\u00eb enjten dhe ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb premten n\u00eb mbr\u00ebmje, n\u00eb qiellin e nat\u00ebs s\u00eb vendit ton\u00eb dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi t\u00eb hemisfer\u00ebs veriore. <\/p>\n<p>N\u00eb fakt, k\u00ebt\u00eb vit kulmi i meteor\u00ebve n\u00eb fjal\u00eb do t\u00eb p\u00ebrkoj\u00eb thuajse me t\u00eb fundit t\u00eb super h\u00ebnave t\u00eb plota t\u00eb k\u00ebtij viti (03:36 me or\u00ebn ne Shqip\u00ebri t\u00eb premten), gj\u00eb q\u00eb do t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsin\u00eb e v\u00ebzhgimit t\u00eb tyre. <\/p>\n<p>H\u00ebna do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrs\u00ebri m\u00eb af\u00ebr Tok\u00ebs se zakonisht (h\u00ebna e plot\u00eb pothuajse do t\u00eb p\u00ebrkoj\u00eb me perigjeun e H\u00ebn\u00ebs) dhe k\u00ebshtu do t\u00eb shfaqet disi m\u00eb e madhe dhe m\u00eb e shndritshme, duke \u201cshfryr\u00eb\u201d shum\u00eb \u201cyje q\u00eb shkrepin\u201d, p\u00ebrve\u00e7 atyre m\u00eb t\u00eb ndritsh\u00ebm.<br \/>\nCilat jan\u00eb Perseid\u00ebt?<br \/>\nPerseid\u00ebt jan\u00eb shira spektakolare t\u00eb shkat\u00ebrrimit, pasi \u2018yjet e tyre gjuajt\u00ebse\u2019 jan\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb dhe t\u00eb shndritsh\u00ebm, zakonisht posedojn\u00eb \u2018bishta\u2019 t\u00eb gjata t\u00eb zjarrta. Perseid\u00ebt \u201cjapin\u201d m\u00eb shum\u00eb meteor\u00eb t\u00eb shndritsh\u00ebm se \u00e7do shi tjet\u00ebr meteor\u00ebsh i vitit. <\/p>\n<p>Rekordi i tyre ishte n\u00eb vitin 1993, kur regjistronin rreth 300 meteor\u00eb n\u00eb or\u00eb.<br \/>\nAto shfaqen pothuajse n\u00eb t\u00eb gjitha pjes\u00ebt e qiellit dhe jo n\u00eb nj\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, megjith\u00ebse duket se vijn\u00eb kryesisht nga verilindja, nga rajoni i yj\u00ebsis\u00eb Perseus, nga e kan\u00eb marr\u00eb emrin. <\/p>\n<p>Meteor\u00ebt fillojn\u00eb t\u00eb bien pak nga rreth 17 korriku, gradualisht trashen dhe zgjasin<br \/>\nderi m\u00eb 24 gusht \u201cShfaqja\u201d fillon pak pas per\u00ebndimit t\u00eb diellit, por sa m\u00eb af\u00ebr koh\u00ebs q\u00eb per\u00ebndon, aq m\u00eb shum\u00eb ka gjasa q\u00eb k\u00ebto \u201cyje q\u00eb bien\u201d t\u00eb shihen kudo n\u00eb qiell me sy t\u00eb lir\u00eb. <\/p>\n<p>Perseid\u00ebt \u2013 t\u00eb regjistruara p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nga astronom\u00ebt kinez\u00eb n\u00eb vitin 36 pas Krishtit \u2013 shkaktohen nga grimcat e pluhurit t\u00eb l\u00ebn\u00eb pas nga bishti masiv, dhjet\u00ebra miliona kilometra i gjat\u00eb, i komet\u00ebs 109P\/Swift-Tuttle q\u00eb kalon tok\u00ebn e saj n\u00eb orbit\u00ebn. Kometa, e cila u zbulua n\u00eb 1862 nga astronom\u00ebt Lewis Swift dhe Horace Tuttle (pas t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb em\u00ebruar), ka nj\u00eb b\u00ebrtham\u00eb masive rreth 26 kilometra n\u00eb diamet\u00ebr. <\/p>\n<p>Kometa, trupi m\u00eb i madh qiellor q\u00eb kalon Tok\u00ebn<br \/>\nKometa n\u00eb fjal\u00eb \u00ebsht\u00eb trupi m\u00eb i madh qiellor i njohur q\u00eb kalon pran\u00eb Tok\u00ebs n\u00eb intervale t\u00eb rregullta dhe i duhen rreth 133 vjet p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb orbit\u00eb t\u00eb plot\u00eb rreth Diellit. Kalimi i tij i fundit af\u00ebr Tok\u00ebs ishte n\u00eb vitin 1992 dhe i tjetri pritet n\u00eb 2125 dhe nuk duket t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr planetin ton\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen e parashikueshme. <\/p>\n<p>Meteor\u00ebt e tij, t\u00eb cil\u00ebt zakonisht peshojn\u00eb m\u00eb pak se nj\u00eb gram, hyjn\u00eb n\u00eb atmosfer\u00ebn e Tok\u00ebs me afro 60 km n\u00eb sekond\u00eb dhe ndizen n\u00eb nj\u00eb lart\u00ebsi prej rreth 130 km, kur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb b\u00ebhen t\u00eb duksh\u00ebm p\u00ebr v\u00ebzhguesit. Nd\u00ebrsa i afrohen tok\u00ebs me shpejt\u00ebsi t\u00eb madhe, ato ndahen nga f\u00ebrkimi dhe mbinxehja (1650 grad\u00eb Celsius), n\u00eb nj\u00eb lart\u00ebsi prej m\u00eb shum\u00eb se 80 kilometra nga sip\u00ebrfaqja e Tok\u00ebs, duke l\u00ebn\u00eb pas gjurm\u00eb t\u00eb ndritshme. <\/p>\n<p>H\u00ebna tjet\u00ebr e plot\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb m\u00eb 10 shtator 2022, nd\u00ebrsa superh\u00ebna tjet\u00ebr do t\u00eb ndodh\u00eb m\u00eb 3 gusht 2023.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pregatiti Shp\u00ebtim Zinxhiria. Shiu m\u00eb spektakolar i shkat\u00ebrrimeve t\u00eb ver\u00ebs, q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrkoj\u00eb me superh\u00ebn\u00ebn e fundit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb 2022-shit. Shiu veror m\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebs i \u201cyjeve t\u00eb xhiruar\u201d, do t\u00eb kulmoj\u00eb edhe k\u00ebt\u00eb vit n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb gushtit, konkretisht t\u00eb enjten dhe ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb premten n\u00eb mbr\u00ebmje, n\u00eb qiellin e nat\u00ebs s\u00eb vendit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13640,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[27],"class_list":{"0":"post-13639","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera","8":"tag-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13639"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13639\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13641,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13639\/revisions\/13641"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}