{"id":13415,"date":"2022-08-09T06:04:59","date_gmt":"2022-08-09T06:04:59","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=13415"},"modified":"2022-08-09T06:04:59","modified_gmt":"2022-08-09T06:04:59","slug":"lazer-stani-praga-bota-e-kafkes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/08\/09\/lazer-stani-praga-bota-e-kafkes\/","title":{"rendered":"Laz\u00ebr Stani\/Praga, bota e Kafk\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>Udh\u00ebtimi im p\u00ebr n\u00eb Prag\u00eb, m\u00eb shum\u00eb se me gjith\u00e7ka tjet\u00ebr, n\u00eb mendjen time ishte i lidhur me Franz Kafk\u00ebn. Librat e tij, si Metamorfoza dhe K\u00ebshtjella, i pata lexuar ilegalisht, at\u00ebher\u00eb kur ky shkrimtar shahej e mallkohej nga ideolog\u00ebt e artit ton\u00eb komu-nist. Nj\u00eb miku im e pati p\u00ebrkthyer n\u00eb shqip ilegalisht \u201cMetamorfoz\u00ebn\u201d, nd\u00ebrsa romanin e famsh\u00ebm \u201cK\u00ebshtjella\u201d e lexova s\u00eb pari n\u00eb rusisht n\u00eb nj\u00eb botim t\u00eb \u201cInostrannya Literatura\u201d, q\u00eb mundi ta botoj\u00eb k\u00ebt\u00eb roman n\u00eb Mosk\u00eb pas \u201cGlasnost\u201d-it t\u00eb Gorba\u00e7ov-it.<br \/>\nN\u00eb vjesht\u00ebn e vitit 1991 n\u00eb udh\u00ebtimin tim t\u00eb par\u00eb n\u00eb Rom\u00eb t\u00eb vetmin lib\u00ebr q\u00eb bleva me nj\u00eb \u00e7mim marramend\u00ebs p\u00ebr xhepin tim, ishte nj\u00eb botim n\u00eb italisht i veprave t\u00eb Kafk\u00ebs, ku p\u00ebrfshiheshin dy romanet e tij, \u201cProcesi\u201d dhe \u201cAmerika\u201d, si dhe disa prej tregimeve t\u00eb zgjedhur, botuar n\u00eb kolan\u00ebn \u201cI grandi maestri della prosa moderna\u201d. (Mjeshtrat e m\u00ebdhenj t\u00eb proz\u00ebs bashk\u00ebkohore.)<br \/>\nDit\u00ebn e par\u00eb t\u00eb q\u00ebndrimit tim n\u00eb Prag\u00eb, mikja ime m\u00eb propozoi t\u00eb vizitonim Muzeumin e Franz Kafk\u00ebs. Binte bor\u00eb dhe pothuajse at\u00eb dit\u00eb nuk kishte vizitor\u00eb. Nga qoshet e err\u00ebta brenda n\u00eb muzeum, d\u00ebgjohej z\u00ebri misterioz i nj\u00eb shpendi, i p\u00ebrcjell\u00eb me muzik\u00eb klasike.<br \/>\n\u201c\u00cbsht\u00eb z\u00ebri i kavk\u00ebs, kafk\u00ebs, si\u00e7 i thon\u00eb gjerman\u00ebt, m\u00eb shpjegon Vlasta. I incizuar, sigurisht.\u201d<br \/>\nMua m\u00eb del para syve imazhi i Kafk\u00ebs. M\u00eb duket se \u00ebsht\u00eb ulur diku n\u00eb ndonj\u00ebr\u00ebn nga dhomat dhe po shkruan. Prania e tij ndjehet gjithkund, sikur \u00ebsht\u00eb pran\u00eb teje, nd\u00ebrsa ti l\u00ebviz nga nj\u00eb dhom\u00eb tek tjetra, nga nj\u00eb stend\u00eb tek tjetra. Shkrimtari \u00ebsht\u00eb me ty, ndan misterin e ekzistenc\u00ebs s\u00eb vet, q\u00eb vdekja nuk ka mundur ta marr\u00eb. Ai sikur t\u00eb fton t\u00eb shikosh dor\u00ebshkrimet e vjetra t\u00eb tregimeve dhe romaneve, letrat p\u00ebr grat\u00eb, frazat e shkruara kuturu n\u00eb copa letrash dhe t\u00eb harruara n\u00eb sirtar\u00eb t\u00eb pluhurosur. Duket se t\u00eb fton n\u00eb misterin e jet\u00ebs s\u00eb tij, por n\u00eb fakt g\u00ebnjehesh. Misterin ai e ka mbajtur t\u00eb gjithin p\u00ebr vete. Vet\u00ebm se, duke vizituar muzeun, ti ndjen pranin\u00eb e gjith\u00eb asaj bote t\u00eb krijuar prej tij, nj\u00eb bot\u00eb e ankthshme dhe trondit\u00ebse, q\u00eb e b\u00ebn at\u00eb nj\u00eb nga shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb bot\u00eb dhe padyshim nj\u00eb nga krijuesit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj. Dhe kjo bot\u00eb e tij ka nj\u00eb lidhje t\u00eb ngusht\u00eb me Prag\u00ebn dhe komunitetin hebre q\u00eb ka jetuar prej shekujsh n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet, duke na u shfaqur jo vet\u00ebm si ankth ekzistencial i koh\u00ebs s\u00eb tij, po edhe ankth i s\u00eb ardhmes, ankthi i ekzistenc\u00ebs njer\u00ebzore n\u00eb vazhdim\u00ebsi.<br \/>\nN\u00eb librin e tij \u201cThe World of Franz Kafka\u201d (\u201cBota e Franc Kafk\u00ebs\u201d) Johannes Urzidil ka shkruar: \u201cDhe pra Kafka ishte Praga dhe Praga ishte Kafka. Praga s\u2019ka qen\u00eb kurr\u00eb aq perfekte dhe aq e ve\u00e7ant\u00eb sa qe n\u00eb koh\u00ebn e Kafk\u00ebs dhe kurr\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e till\u00eb. Dhe ne, miqt\u00eb e tij t\u00eb af\u00ebrt \u2026 e dinim se element\u00ebt m\u00eb t\u00eb paduksh\u00ebm t\u00eb k\u00ebsaj Prage ishin t\u00eb pranish\u00ebm kudo n\u00eb vepr\u00ebn e Kafk\u00ebs\u201d.<br \/>\nNdoshta duke njohur vepr\u00ebn e Kafk\u00ebs deri n\u00eb detaje, ti ke njohur k\u00ebshtu edhe Prag\u00ebn, jet\u00ebn e saj, misteret, shpirtin, dilemat dhe vuajtjet ekzistenciale, q\u00eb mundet kurr\u00eb m\u00eb, askush nuk do t\u00eb mund t\u2019i p\u00ebrshkruaj\u00eb me kaq zot\u00ebsi dhe me kaq mjesht\u00ebri si\u00e7 i p\u00ebrshkroi Franz Kafka.<br \/>\nDuke u larguar nga Muzeumi i Franz Kafk\u00ebs me librin e tij \u201cP\u00ebrsiatje\u201d (\u201cMeditations\u201d) n\u00eb duar e ndjen kryq\u00ebzimin e bot\u00ebve dhe kalimin n\u00ebp\u00ebrmjet tyre, ndjen mistik\u00ebn e pakapshme t\u00eb nj\u00eb kohe q\u00eb fshihet pas dritareve dhe q\u00eb nguron t\u00eb b\u00ebhet reale, por ama q\u00eb \u00ebsht\u00eb e kudogjendshme.<br \/>\nM\u00eb tej, mund t\u00eb shikosh dritaren nga ku Kafka sodiste n\u00eb rrug\u00eb dhe prej ku thuhet se \u00ebsht\u00eb shkruar tregimi i famsh\u00ebm \u201cDritarja e rrugic\u00ebs\u201d, sht\u00ebpin\u00eb e tij t\u00eb lindjes, trotuar\u00ebt nga ku ka shkelur i shoq\u00ebruar nga miqt\u00eb e tij t\u00eb af\u00ebrt, kafet\u00eb ku ka medituar vet\u00ebm ose ka debatuar me miqt\u00eb si kafe \u201cArco\u201d apo \u201cCaf\u00e9 Louvre\u201d nj\u00ebr\u00ebs prej kafeneve m\u00eb t\u00eb famshme n\u00eb Prag\u00eb, ku takoheshin dhe debatonin midis tyre intelektual\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar \u00e7ek\u00eb dhe europian\u00eb. Midis personaliteteve q\u00eb e kan\u00eb frekuentuar k\u00ebt\u00eb kafene kat\u00ebr p\u00ebrmenden n\u00eb ve\u00e7anti. Dhe ata jan\u00eb: Karel \u010capek, Albert Einstein, Franz Kafka dhe Max Brod\u2026<br \/>\nN\u00eb an\u00ebn e pasme t\u00eb menys\u00eb s\u00eb kafenes\u00eb jan\u00eb renditur tri th\u00ebnie t\u00eb cituara nga \u010capek, Einstein dhe Kafka.<br \/>\n\u201c\u00c7do jet\u00eb e jetuar p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt \u00ebsht\u00eb nj\u00eb jet\u00eb q\u00eb e meriton t\u00eb jetohet\u201d, \u00ebsht\u00eb cituar Einstein-i, nd\u00ebrsa nga Karel \u010capek \u00ebsht\u00eb cituar: \u201c Gj\u00ebja m\u00eb e thjesht\u00eb dhe m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb thuash t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e past\u00ebr\u201d. Nd\u00ebrsa ti je n\u00eb tryez\u00eb me kafen t\u00ebnde p\u00ebrpara, e ndjen aq shum\u00eb pranin\u00eb e mendimeve dhe t\u00eb emocioneve t\u00eb atyre q\u00eb dikur, para teje ishin ulur k\u00ebtu, sa k\u00ebrkon me sy fytyrat e tyre diku midis njer\u00ebzve q\u00eb kalojn\u00eb pasditen n\u00eb qejfin e tyre, kush me t\u00eb dashur\u00ebn e kush me ndonj\u00eb mik apo mike t\u00eb ngusht\u00eb. Kafka vet\u00eb e ka p\u00ebrshkruar k\u00ebt\u00eb kafe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb k\u00ebndshme: \u201cIshte pothuajse gazmore t\u00eb shikoje njer\u00ebzit sa her\u00eb q\u00eb ata thirreshin p\u00ebr t\u00eb folur n\u00eb telefon. Dikush, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb flinte rrinte pran\u00eb telefonit, me kok\u00ebn q\u00eb i varej p\u00ebrgjum\u00ebsh. Dhe her\u00eb pas here zilja e telefonit e shkundte dhe ai p\u00ebrgjigjej\u2026\u201d<br \/>\nPastaj k\u00ebmb\u00ebt vetvetiu t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb lagjet hebreje, atje ku varrezat e vjetra dhe sinagogat e b\u00ebjn\u00eb edhe m\u00eb mistik k\u00ebt\u00eb popull t\u00eb zgjedhur nga Zoti, ashtu sikund\u00ebr edhe Kafka qe i zgjedhuri p\u00ebr t\u00eb shprehur shpirtin e pad\u00ebshifruesh\u00ebm t\u00eb Prag\u00ebs dhe t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb saj.<br \/>\nNga libri &#8220;Rrug\u00eb pa krye&#8221;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/7BFC0C51-2B80-4DC4-8FC2-C00E679A37E4-300x197.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"197\" class=\"alignnone size-medium wp-image-13416\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/7BFC0C51-2B80-4DC4-8FC2-C00E679A37E4-300x197.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/7BFC0C51-2B80-4DC4-8FC2-C00E679A37E4-768x504.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/7BFC0C51-2B80-4DC4-8FC2-C00E679A37E4.jpeg 831w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Udh\u00ebtimi im p\u00ebr n\u00eb Prag\u00eb, m\u00eb shum\u00eb se me gjith\u00e7ka tjet\u00ebr, n\u00eb mendjen time ishte i lidhur me Franz Kafk\u00ebn. Librat e tij, si Metamorfoza dhe K\u00ebshtjella, i pata lexuar ilegalisht, at\u00ebher\u00eb kur ky shkrimtar shahej e mallkohej nga ideolog\u00ebt e artit ton\u00eb komu-nist. Nj\u00eb miku im e pati p\u00ebrkthyer n\u00eb shqip ilegalisht \u201cMetamorfoz\u00ebn\u201d, nd\u00ebrsa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13417,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[120],"tags":[],"class_list":{"0":"post-13415","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-letersi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13415"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13418,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13415\/revisions\/13418"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}