{"id":13289,"date":"2022-08-07T20:00:20","date_gmt":"2022-08-07T20:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=13289"},"modified":"2022-08-07T20:00:20","modified_gmt":"2022-08-07T20:00:20","slug":"perparim-gjeka-a-do-te-kete-lufte-ne-paqesorin-aziatik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/08\/07\/perparim-gjeka-a-do-te-kete-lufte-ne-paqesorin-aziatik\/","title":{"rendered":"P\u00ebrparim Gjeka\/A DO T\u00cb KET\u00cb LUFT\u00cb N\u00cb PAQ\u00cbSORIN AZIATIK?"},"content":{"rendered":"<p>Nga Shanghai, shkruan P\u00ebrparim Gjeka. <\/p>\n<p>A DO T\u00cb KET\u00cb LUFT\u00cb N\u00cb PAQ\u00cbSORIN AZIATIK? <\/p>\n<p>Shkurt&#8230;, Jo!<br \/>\nT\u00eb pakt\u00ebn jo edhe p\u00ebr rreth 10 vjet. Nj\u00eb luft\u00eb n\u00eb Paq\u00ebsorin Aziatik do t\u00eb thot\u00eb luft\u00eb e tret\u00eb bot\u00ebrore n\u00eb kushtet aktuale dhe duket se askush nuk \u00ebsht\u00eb gati, e para s\u00eb gjithash Kina e cila shihet si fuqia kryesore q\u00eb me rritjen ekonomike do k\u00ebrkonte edhe nj\u00eb ndarje t\u00eb re influence n\u00eb bot\u00eb e t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb Azi. <\/p>\n<p>Ndarja e re e influencave n\u00ebse nuk arrihet me fuqi ekonomike, historia tregon se tentohet me fuqi ushtarake dhe Kina sipas parashikimeve do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb fuqi ekonomike dhe ushtarake t\u00eb p\u00ebrafert e ndoshta m\u00eb t\u00eb madhe se sa Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs vet\u00ebm pas rreth 10 vjet\u00ebsh. N\u00eb filozofin\u00eb e lasht\u00eb kineze t\u00eb cil\u00ebn lidershipi aktual kinez e njeh mir\u00eb p\u00ebrcaktohet qart\u00eb se luft\u00ebrat fitohen para se t\u00eb luftohen, me fjal\u00eb t\u00eb tjera nuk fillohen luft\u00ebra q\u00eb nuk u dihet rezultati. <\/p>\n<p>Strategjia aktuale e Kin\u00ebs me sa kuptohet nuk \u00ebsht\u00eb konfrontimi ushtarak, por fuqizimi i shtetit dhe rritja ekonomike dhe ushtarake, rritja e influenc\u00ebs politike, diplomatike dhe ekonomike n\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb shtete t\u00eb bot\u00ebs e njohur si teoria e soft power; rritjen e ndikimit kulturor kinez mbi pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs; engagement n\u00eb harxhimin e resurseve dhe lodhjen e kund\u00ebrshtar\u00ebve politik\u00eb n\u00eb Per\u00ebndim t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb filluar ta trajtojn\u00eb Kin\u00ebn si rival strategjik; multipolaritetin rajonal dometh\u00ebn\u00eb superioritetin e fuqive rajonale mbi vendet fqinje m\u00eb t\u00eb vogla, p\u00ebr t\u00eb pasur m\u00eb shum\u00eb aleat\u00eb kundra Bllokut Per\u00ebndimor me SHBA n\u00eb krye. <\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto p\u00ebrpjekje nuk \u00ebsht\u00eb se Kina nuk ka pasur rezultate; shume vende sidomos n\u00eb Afrik\u00eb por edhe n\u00eb Europ\u00eb si Serbia apo Greqia, e shohin Kin\u00ebn si ndihm\u00eb dhe jo si rrezik. Gjithashtu fuqi rajonale si India, Brazili, Afrika e Jugut etj. miklohen nga ideja e multipolaritetit kinez. Por hapja e nj\u00eb lufte nga Kina bie ndesh me ato objektiva t\u00eb m\u00ebsiperme. Jo vet\u00ebm interdipendenca ekonomike me vendet e zhvilluara per\u00ebndimore ku vet\u00ebm tregtia ditore me Bashkimin Europian kap shifr\u00ebn e dy miliard\u00eb eurove, por edhe var\u00ebsia p\u00ebr lend\u00eb t\u00eb para nga importi p\u00ebr vet\u00ebmjaftueshmerin\u00eb e ekonomis\u00eb kineze e b\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb mbijetes\u00ebn dhe progresin e vendit. <\/p>\n<p>Nj\u00eb arsye tjet\u00ebr q\u00eb Kina nuk \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrgatitur p\u00ebr luft\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me m\u00ebnyr\u00ebn se si funksionon partia komuniste kineze dhe lidershipi i saj. N\u00eb fakt nuk ka nj\u00eb diktator si Rusia n\u00eb krye t\u00eb piramid\u00ebs partiake, shtet\u00ebrore dhe ushtarake q\u00eb vendos p\u00ebr gjith\u00e7ka sipas mendjes s\u00eb vet,\u00a0 megjith\u00ebse lideri aktual i mban k\u00ebto poste. Vendimet e r\u00ebnd\u00ebsishme merren n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kolegjiale, shum\u00eb propozime vijn\u00eb nga posht\u00eb lart p\u00ebr miratim, ka akademi, katedra universitetesh, institute studimore, think tanke, sh\u00ebrbime sekrete shtet\u00ebrore etj. t\u00eb cilat dor\u00ebzojn\u00eb studime periodike n\u00eb organet vendimmarr\u00ebse, ka gjithashtu edhe rryma mendimi e interesi ndryshe brenda vet\u00eb partis\u00eb, t\u00eb cilat do duhen t\u00eb sistemohen para se t\u00eb dalin hapur n\u00eb publik. Nj\u00eb mekaniz\u00ebm i till\u00eb kontrolli, ku edhe nj\u00ebshit do i duhej t\u00eb jepte shpjegime p\u00ebr nj\u00eb vendim kund\u00ebr mendimit t\u00eb nj\u00eb pjese t\u00eb sensibileteve shtet\u00ebrore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb barrier\u00eb m\u00eb shum\u00eb kund\u00ebr luft\u00ebs. Kongresi i 20 i partis\u00eb q\u00eb do mbahet k\u00ebt\u00eb vjesht\u00eb e ku do (ri) zgjidhet lidershipi i pes\u00eb viteve t\u00eb ardhsh\u00ebm do na thot\u00eb shum\u00eb edhe p\u00ebr kursin e ri politik, ku nuk p\u00ebrjashtohet nj\u00eb afrim me Per\u00ebndimin si n\u00eb dekadat e kaluara kur ekonomia kineze lul\u00ebzoi m\u00eb s\u00eb shumti duke p\u00ebrfituar nga globalizmi. <\/p>\n<p>Nj\u00eb arsye tjet\u00ebr pse Kina do mendohej dy her\u00eb n\u00ebse nd\u00ebrhyn ushtarakisht n\u00eb Taiwan \u00ebsht\u00eb edhe d\u00ebshtimi i Rusis\u00eb n\u00eb pushtimin e Ukrain\u00ebs; shum\u00eb gj\u00ebra mund t\u00eb mos jen\u00eb aq t\u00eb lehta sa duken n\u00eb let\u00ebr apo n\u00eb hart\u00eb. Taiwani ka nj\u00eb forc\u00eb ushtarake t\u00eb madhe, t\u00eb konsoliduar n\u00eb vite dhe me arm\u00ebt m\u00eb t\u00eb sofistikuara t\u00eb koh\u00ebs. <\/p>\n<p>Arsyeja kryesore megjithat\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pakt mossulmimi midis Kin\u00ebs dhe Taiwanit p\u00ebr kaq shum\u00eb vite \u00ebsht\u00eb fakti q\u00eb jan\u00eb nj\u00eb komb dhe nuk mund t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb betej\u00eb me trajta t\u00eb luft\u00ebs civile. Kina dhe provinca e saj e Taiwanit sic njihet ne Kin\u00eb jan\u00eb dy sisteme q\u00eb kan\u00eb mundur t\u00eb bashk\u00ebjetojn\u00eb e madje t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb e perfitojn\u00eb reciprokisht nga paqja, ashtu si gjith\u00eb shtetet e tjera t\u00eb Per\u00ebndimit me Kin\u00ebn, mjafton q\u00eb lidershipi ishullor t\u00eb mos b\u00ebj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr pavar\u00ebsi t\u00eb plot\u00eb te njohur nderkomb\u00ebtarisht. <\/p>\n<p>Dhe sipas strategut politik dhe ish liderit Deng Hsiao Pin, i cili mundi t&#8217;ia kthej\u00eb Kin\u00ebs Hong Kongun dhe Makaon, zgjidhjet q\u00eb duken t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr lider\u00ebt e sot\u00ebm do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb lehta p\u00ebr lider\u00ebt e brezave t\u00eb ardhsh\u00ebm, k\u00ebshtu q\u00eb shpresojm\u00eb se njer\u00ebzimi do t\u00eb gjej\u00eb rrug\u00eb t\u00eb ndryshme drejt paqes n\u00eb t\u00eb ardhmen, p\u00ebrkund\u00ebr besimit t\u00eb deritanish\u00ebm: n\u00ebse do paqe p\u00ebrgatitu p\u00ebr luft\u00eb. <\/p>\n<p>Shenim: K\u00ebto radh\u00eb u hodh\u00ebn n\u00eb respekt t\u00eb disa miqve q\u00eb m\u00eb kontaktuan p\u00ebr mendimin tim n\u00eb lidhje me acarimet e dit\u00ebve t\u00eb fundit n\u00eb Paq\u00ebsorin aziatik.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/595F083A-0B8C-4551-AA85-18A0A42857FB-298x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"298\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-13290\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/595F083A-0B8C-4551-AA85-18A0A42857FB-298x300.jpeg 298w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/595F083A-0B8C-4551-AA85-18A0A42857FB-1016x1024.jpeg 1016w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/595F083A-0B8C-4551-AA85-18A0A42857FB-150x150.jpeg 150w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/595F083A-0B8C-4551-AA85-18A0A42857FB-768x774.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/595F083A-0B8C-4551-AA85-18A0A42857FB-860x866.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/595F083A-0B8C-4551-AA85-18A0A42857FB.jpeg 1078w\" sizes=\"auto, (max-width: 298px) 100vw, 298px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Shanghai, shkruan P\u00ebrparim Gjeka. A DO T\u00cb KET\u00cb LUFT\u00cb N\u00cb PAQ\u00cbSORIN AZIATIK? Shkurt&#8230;, Jo! T\u00eb pakt\u00ebn jo edhe p\u00ebr rreth 10 vjet. Nj\u00eb luft\u00eb n\u00eb Paq\u00ebsorin Aziatik do t\u00eb thot\u00eb luft\u00eb e tret\u00eb bot\u00ebrore n\u00eb kushtet aktuale dhe duket se askush nuk \u00ebsht\u00eb gati, e para s\u00eb gjithash Kina e cila shihet si fuqia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13291,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-13289","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-opinione"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13289"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13289\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13292,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13289\/revisions\/13292"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}