{"id":13110,"date":"2022-08-06T07:58:37","date_gmt":"2022-08-06T07:58:37","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=13110"},"modified":"2022-08-06T07:58:37","modified_gmt":"2022-08-06T07:58:37","slug":"shoqata-e-hidrokarbureve-shpjegon-se-pse-nafta-ne-vend-nuk-po-ulet-ndonese-ka-rene-ne-bursa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/08\/06\/shoqata-e-hidrokarbureve-shpjegon-se-pse-nafta-ne-vend-nuk-po-ulet-ndonese-ka-rene-ne-bursa\/","title":{"rendered":"Shoqata e Hidrokarbureve shpjegon se pse nafta n\u00eb vend nuk po ulet, ndon\u00ebse ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb bursa"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7mimi i naft\u00ebs s\u00eb pap\u00ebrpunuar n\u00eb bursa, treguesi Brent, ka r\u00ebn\u00eb s\u00eb fundmi n\u00eb rreth 94 dollar\u00eb p\u00ebr fu\u00e7i, duke arritur n\u00eb nivelet e para sulmit t\u00eb Rusis\u00eb ndaj Ukrain\u00ebs, pas t\u00eb cilit, Brent arriti deri n\u00eb 130 dollar\u00eb p\u00ebr fu\u00e7i\u00a0(shiko grafikun e treguesit Brent n\u00eb fund). <\/p>\n<p>N\u00eb tregun vendas nafta aktualisht po tregtohet me 221 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr, nga rreth 190 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr q\u00eb ishte n\u00eb fund t\u00eb muajit shkurt, p\u00ebrpara se t\u00eb fillonte lufta, ndon\u00ebse n\u00eb bursa treguesi Brent \u00ebsht\u00eb n\u00eb nivelet e fund shkurtit. Q\u00eb prej fillimit t\u00eb muajit mars, \u00e7mimi tavan i naft\u00ebs, benzin\u00ebs dhe gazit caktohet nga Bordi i Transparenc\u00ebs s\u00eb krijuar nga qeveria, bazuar n\u00eb nj\u00eb formul\u00eb q\u00eb merr parasysh kostot e blerjes s\u00eb produktit, taksat, shpenzimet administrative dhe nj\u00eb marzh fitimi. \u00c7mimi i naft\u00ebs n\u00eb vend ka sh\u00ebnuar luhatje t\u00eb forta gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe, deri n\u00eb maksimumin e 260 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr n\u00eb fillim t\u00eb marsit, por nuk ka r\u00ebn\u00eb asnj\u00ebher\u00eb n\u00ebn 217 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr\u00a0(shiko grafikun: Ecuria e \u00e7mimit t\u00eb naft\u00ebs me pakic\u00eb n\u00eb tregun vendas). <\/p>\n<p>Mos r\u00ebnia e naft\u00ebs n\u00eb tregun vendas me t\u00eb nj\u00ebjtat ritme si treguesi Brent n\u00eb bursat nd\u00ebrkomb\u00ebtare ka krijuar shqet\u00ebsim te konsumator\u00ebt dhe shoqatat e biznesit, q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb transparenc\u00eb dhe reflektim t\u00eb \u00e7mimeve n\u00eb tregun vendas. <\/p>\n<p>I kontaktuar nga \u201cMonitor\u201d, Luigj Aliaj, nga Shoqata e Shoq\u00ebrive t\u00eb Hidrokarbureve shpjegoi se jan\u00eb disa arsyet se pse \u00e7mimi i naft\u00ebs n\u00eb vend nuk reflekton ecurin\u00eb e treguesit Brent, q\u00eb \u00ebsht\u00eb referenca e naft\u00ebs s\u00eb p\u00ebrpunuar n\u00eb bursat nd\u00ebrkomb\u00ebtare: <\/p>\n<p>-S\u00eb pari, thot\u00eb ai, \u201cjam munduar t\u00eb shpjegoj me dhjet\u00ebra her\u00eb, q\u00eb nuk mundesh ti referohesh \u00e7mimit t\u00eb naft\u00ebs bruto dhe t\u00eb arsyetosh q\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn mas\u00eb do t\u00eb rritet dhe ulet nafta e p\u00ebrpunuar sa her\u00eb q\u00eb ndryshon treguesi Brent n\u00eb Bursa\u201d. Aliaj thot\u00eb se \u00e7mimi i naft\u00ebs s\u00eb pap\u00ebrpunuar n\u00eb p\u00ebrqindje ka rreth dy muaj q\u00eb bie me ritme m\u00eb t\u00eb shpejta sesa \u00e7mimi i produktit t\u00eb gatsh\u00ebm, referenca e t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb treguesi Platts. Kjo l\u00ebvizje me ritme t\u00eb ndryshme shpjegohet nga ndryshimet e ndodhura si gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb pandemis\u00eb, ku shum\u00eb rafineri p\u00ebrpunuese u mbyll\u00ebn dhe m\u00eb pas nuk u rikthyen m\u00eb n\u00eb pun\u00eb, ashtu dhe nga efekti q\u00eb \u00e7mimet e larta t\u00eb naft\u00ebs s\u00eb pap\u00ebrpunuar soll\u00ebn n\u00eb kostot e rafinimit t\u00eb produktit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb, ndon\u00ebse oferta e naft\u00ebs s\u00eb pap\u00ebrpunuar \u00ebsht\u00eb e lart\u00eb, ka m\u00eb pak kompani q\u00eb e p\u00ebrpunojn\u00eb at\u00eb, duke krijuar disbalanca n\u00eb treg, pasi rafinerit\u00eb nuk po arrijn\u00eb t\u00eb prodhojn\u00eb p\u00ebr nevojat e tregut. Aliaj thot\u00eb se t\u00eb vetmit q\u00eb fitojn\u00eb nga rritja e naft\u00ebs bruto jan\u00eb prodhuesit, q\u00eb jan\u00eb komanduesit e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb \u00e7mimit bot\u00ebror t\u00eb naft\u00ebs. I gjith\u00eb zinxhiri tjet\u00ebr, p\u00ebrpunuesit tregtuesit, brokerues i kan\u00eb fitimet m\u00eb t\u00eb vogla kur \u00e7mimi rritet, pasi u duhet m\u00eb shum\u00eb kapital p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb blerjet, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb \u00e7mimet e larta frenojn\u00eb konsumin dhe ndikojn\u00eb negativisht n\u00eb shitje. Aktualisht, treguesi Platts i naft\u00ebs s\u00eb p\u00ebrpunuar n\u00eb bursa luhatet n\u00eb rreth nj\u00eb mij\u00eb dollar\u00eb p\u00ebr ton. <\/p>\n<p>-S\u00eb dyti, nd\u00ebrsa n\u00eb fund shkurti dhe fillim marsi, dollari ishte 106 lek\u00eb tani \u00ebsht\u00eb 114, \u00e7ka ka rritur kostot p\u00ebr lit\u00ebr, pasi nafta blihet n\u00eb dollar\u00eb -Faktori i tret\u00eb dhe m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm lidhet me t\u00ebrheqjen graduale t\u00eb kompanive europiane nga blerja e naft\u00ebs nga Rusia. Kjo ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb tregu i Mesdheut, q\u00eb \u00ebsht\u00eb furnitori kryesor p\u00ebr tregun ton\u00eb t\u00eb ket\u00eb kosto t\u00eb rritura n\u00eb transport, pasi tashm\u00eb tregjet jan\u00eb larguar drejt Gjirit Persik. Si rrjedhoj\u00eb, treguesit e m\u00ebdhenj t\u00eb furnizimit me naft\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri, por n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn kan\u00eb nd\u00ebrruar n\u00eb kontrat\u00ebn ekzistuese \u00e7mimet e furnizimit. \u201cKjo verifikohet dhe n\u00eb dogan\u00eb. Nga kontrata normale, me t\u00eb cil\u00ebn punohej deri para luft\u00ebs dhe para nj\u00eb muaji, ku \u00e7mimi nga furnitor\u00ebt p\u00ebr ne si treg formohej nga treguesi Platts (FOB[1]) dit\u00ebn e hedhjes n\u00eb treg +15 dollar\u00eb premium, n\u00eb muajin e fundit kjo \u00ebsht\u00eb korrektuar nga furnitor\u00ebt me \u00e7mimin Platts (CIF[2]) +43-60 dollar\u00eb Premium\u201d (diferenca mes ndryshimit t\u00eb kontrat\u00ebs nga FOB n\u00eb CIF \u00ebsht\u00eb 25-60 dollar\u00eb p\u00ebr ton). Edhe vendimmarrja duhet t\u00eb jet\u00eb e shpejt\u00eb pasi malli nuk \u00ebsht\u00eb e disponuesh\u00ebm p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb, pasi shit\u00ebsi kalon direkt te bler\u00ebsi tjet\u00ebr. <\/p>\n<p>Furnitor i kompanive shqiptare \u00ebsht\u00eb OMV dhe aktualisht po e merr naft\u00ebn nga Izraeli, nd\u00ebrsa m\u00eb par\u00eb e merrte n\u00eb jug t\u00eb Italis\u00eb, maksimumi deri n\u00eb jug t\u00eb Spanj\u00ebs. Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e rafinerive n\u00eb Europ\u00eb, q\u00eb p\u00ebrpunon naft\u00ebn ruse jan\u00eb mbyllur. <\/p>\n<p>Situata pritet t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsohet n\u00eb dim\u00ebr, n\u00ebse Europa d t\u00eb bllokoj\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht furnizimin me naft\u00eb ruse. <\/p>\n<p>Aliaj thot\u00eb se arsyeja se pse Bordi nuk mblidhet \u00ebsht\u00eb se p\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebtyre faktor\u00ebve, formula do t\u00eb rezultonte me rritje \u00e7mimi. \u201cDuke nd\u00ebrhyr\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paradoksale n\u00eb funksionimin e tregut, po t\u00eb mblidhej sot do t\u00eb ishte i detyruar ta rriste me 6 lek\u00eb, e mb\u00ebshtetur kjo n\u00eb fatura, dokumente, kontrata, pra me koston reale\u201d. <\/p>\n<p>\u201cMe \u00e7mimin e djesh\u00ebm Platts \/fob, nafta \u00ebsht\u00eb bler\u00eb 992 dollar\u00eb p\u00ebr ton, e shum\u00ebzuar me kursin prej 114 lek\u00eb p\u00ebr nj\u00eb dollar dhe me nj\u00eb ton naft\u00eb q\u00eb ka 1118 litra, \u00e7mimi i blerjes \u00ebsht\u00eb 101 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr, pa llogaritur premiumin prej 80 dollar\u00eb p\u00ebr ton. Taksat sot jan\u00eb 130 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr n\u00eb t\u00eb dy nivele, duke arritur n\u00eb \u00e7mimin prej 221 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr. N\u00ebse do t\u00eb shtohej dhe premiumi, \u00e7mimi minimalisht sot do t\u00eb rritej me 8 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr. Kjo \u00ebsht\u00eb situata reale me kontabilitet dhe kjo \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb transparenc\u00eb\u201d. <\/p>\n<p>Kjo situat\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb d\u00ebm t\u00eb kompanive, duke i detyruar t\u00eb p\u00ebrdorin lloj metodash p\u00ebr t\u00eb mbijetuar n\u00eb treg. <\/p>\n<p>&#8220;E kam sqaruar disa her\u00eb, q\u00eb kjo pun\u00eb nuk rregullohet me parulla, nuk \u00ebsht\u00eb rruga q\u00eb t\u00eb sulmohet tregu dhe sip\u00ebrmarrja, sepse \u00e7mimet e larta, inflacioni gjithmon\u00eb rrezikojn\u00eb t\u00eb rr\u00ebzojn\u00eb demokracin\u00eb dhe tregun e lir\u00eb. Nj\u00eb e till\u00eb \u00ebsht\u00eb caktimi i \u00e7mimit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrqendruar\u201d. <\/p>\n<p>Aliaj shton se rrug\u00ebt p\u00ebr t\u00eb zbritur \u00e7mimin jan\u00eb vet\u00ebm dy: E para p\u00ebrmes uljes s\u00eb taksave, q\u00eb sot p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 60% t\u00eb \u00e7mimit. E dyta kush \u00ebsht\u00eb dashamir\u00ebs i publikut t\u00eb gjej\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb ofert\u00eb t\u00eb re n\u00eb treg, me \u00e7mime m\u00eb t\u00eb lira. Monitor\/ <\/p>\n<p>Ai ngul k\u00ebmb\u00eb se nd\u00ebrhyrja e Bordit n\u00eb \u00e7mime nuk u l\u00eb hap\u00ebsira kompanive q\u00eb t\u00eb manovorojn\u00eb me blerjet, pasi askush nuk blen p\u00ebrtej nevojave ditore, duke sjell\u00eb n\u00eb treg efektin e kund\u00ebrt, pasi \u00e7mimet do t\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb lira n\u00ebse Bordi nuk do t\u00eb nd\u00ebrhynte. <\/p>\n<p>GRAFIKU: \u00c7mimi i naft\u00ebs s\u00eb p\u00ebrpunuar Brent n\u00eb Bursa (USD\/fu\u00e7i) gjat\u00eb 6 muajve t\u00eb fundit. <\/p>\n<p>[1] \u2013Free on Board, ku tregtuesi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs vet\u00ebm p\u00ebr d\u00ebrgimin n\u00eb port t\u00eb mallit <\/p>\n<p>[2]\u00a0\u2013 Cost, insurance, and freight, ku shit\u00ebsi paguan shpenzimet derisa malli ngarkohet t\u00ebr\u00ebsisht n\u00eb anije. <\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.monitor.al\/shoqata-hidrokarbureve-shpjegon-se-pse-nafta-ne-vend-nuk-po-ulet-ndonese-ka-rene-ne-bursa\/\">Monitor.al<\/a><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/4FF48EA5-96DE-4744-AD75-602F9C0D2910-194x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"194\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-13111\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/4FF48EA5-96DE-4744-AD75-602F9C0D2910-194x300.jpeg 194w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/4FF48EA5-96DE-4744-AD75-602F9C0D2910-663x1024.jpeg 663w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/4FF48EA5-96DE-4744-AD75-602F9C0D2910-768x1186.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/4FF48EA5-96DE-4744-AD75-602F9C0D2910-995x1536.jpeg 995w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/4FF48EA5-96DE-4744-AD75-602F9C0D2910-860x1328.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/4FF48EA5-96DE-4744-AD75-602F9C0D2910.jpeg 1015w\" sizes=\"auto, (max-width: 194px) 100vw, 194px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7mimi i naft\u00ebs s\u00eb pap\u00ebrpunuar n\u00eb bursa, treguesi Brent, ka r\u00ebn\u00eb s\u00eb fundmi n\u00eb rreth 94 dollar\u00eb p\u00ebr fu\u00e7i, duke arritur n\u00eb nivelet e para sulmit t\u00eb Rusis\u00eb ndaj Ukrain\u00ebs, pas t\u00eb cilit, Brent arriti deri n\u00eb 130 dollar\u00eb p\u00ebr fu\u00e7i\u00a0(shiko grafikun e treguesit Brent n\u00eb fund). N\u00eb tregun vendas nafta aktualisht po tregtohet me [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13112,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[118],"tags":[27],"class_list":{"0":"post-13110","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kryesore","8":"tag-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13110"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13113,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13110\/revisions\/13113"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}