{"id":11976,"date":"2022-07-29T16:57:20","date_gmt":"2022-07-29T16:57:20","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=11976"},"modified":"2022-07-29T16:57:20","modified_gmt":"2022-07-29T16:57:20","slug":"shprehje-qe-duhet-tju-dini-kuptimin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/07\/29\/shprehje-qe-duhet-tju-dini-kuptimin\/","title":{"rendered":"Shprehje q\u00eb duhet t&#8217;ju dini kuptimin:"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;Gomari i Buridanit&#8221;<br \/>\nNj\u00eb gomar gjendet i vendosur mes dy mullar\u00ebve me bar, t\u00eb dy shum\u00eb josh\u00ebs.<br \/>\nNuk ka asnj\u00eb dallim n\u00eb mes tyre dhe n\u00eb larg\u00ebsi t\u00eb barabart\u00eb nga gomari. <\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb do t\u00eb b\u00ebj\u00eb gomari? Sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb i shtohet uria, aq m\u00eb shum\u00eb d\u00ebshiron q\u00eb t\u00eb haj\u00eb dhe aq m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb b\u00ebhet zgjedhja e tij, te cili mullar t\u00eb shkoi.<br \/>\nGomari mbetet n\u00eb k\u00ebt\u00eb dilem\u00eb derisa uria ta pa lodh sa mos t\u00eb l\u00ebviz dot dhe ngordh\u00eb. <\/p>\n<p>Ndon\u00ebse gjendje e till\u00eb p\u00ebrcaktohet si &#8220;Gomari i Buridanit&#8221;, \u00e7udit\u00ebrisht, rasti nuk p\u00ebrmendet askund n\u00eb veprat e filozofit t\u00eb shekullit t\u00eb 14-t\u00eb. <\/p>\n<p>\u201cBesnik si Akati\u201d<br \/>\nPersonazh i \u201cEneid\u00ebs\u201d s\u00eb Virgjilit, Akati ishte shoku dhe miku m\u00eb i ngusht\u00eb i Eneas. Dallohej p\u00ebr besnik\u00ebri, dashuri dhe respekt ndaj komandantit t\u00eb vet\u00eb, q\u00eb m\u00eb shum\u00eb se detyr\u00ebn vler\u00ebsonte lidhjet shoq\u00ebrore. Ata q\u00ebndruan miq deri n\u00eb fund, ndaj dhe miq\u00ebsia e tyre u b\u00eb proverbiale.<br \/>\nP\u00ebrdoret n\u00eb let\u00ebrsi, filozofi dhe n\u00eb t\u00eb folurin e p\u00ebrditsh\u00ebm si em\u00ebr q\u00eb simbolizon besnik\u00ebrin\u00eb, nj\u00eb njeri q\u00eb sakrifikon shum\u00eb p\u00ebr shokun. <\/p>\n<p>Briri i boll\u00ebkut<br \/>\nShum\u00eb e mbajn\u00eb k\u00ebt\u00eb simbol si var\u00ebse n\u00eb qaf\u00eb. Po \u00e7\u2019kuptim ka? Amaltea (pellazgjisht t\u2019am\u00eblt, t\u00eb \u00ebmb\u00ebl, qum\u00ebsht), nimf\u00eb, ishte e bija e Oqeanit, n\u00eb form\u00ebn e dhis\u00eb, q\u00eb ushqeu Zeusin me qum\u00ebsht, kur iu thye nj\u00eb bri, ajo e mbushi me lule dhe fruta dhe ia dhuroi Zeusit. Ai e ktheu n\u00eb kostelacionin e yjeve &#8220;dhia me tre kecat&#8221;, dhe n\u00eb hajmali q\u00eb ia dha vajz\u00ebs s\u00eb Melisit. <\/p>\n<p>K\u00ebtej e ka origjin\u00ebn briri i boll\u00ebkut q\u00eb mbahet edhe sot varur n\u00eb qaf\u00eb dhe q\u00eb sipas bes\u00ebtytnive sjell fat e mbar\u00ebsi. <\/p>\n<p>\u201cBufi i Minerv\u00ebs\u201d<br \/>\nLidhet me mitin e Aten\u00ebs s\u00eb grek\u00ebve t\u00eb lasht\u00eb, nj\u00eb nga hyjneshat m\u00eb t\u00eb nderuara, q\u00eb mbante nj\u00eb buf te k\u00ebmb\u00ebt. N\u00eb Rom\u00eb Atena personifikohej me Minerv\u00ebn, hyjnesh\u00ebn e urt\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb zgjuar\u00ebsis\u00eb, t\u00eb arteve dhe t\u00eb muzik\u00ebs. Edhe ajo si Atena mbante nj\u00eb buf te k\u00ebmb\u00ebt. <\/p>\n<p>Fjala e urt\u00eb \u201cBufi i Minerv\u00ebs fluturon nat\u00ebn\u201d, do t\u00eb thot\u00eb se mendimet m\u00eb t\u00eb mira vin\u00eb nat\u00ebn. <\/p>\n<p>\u201cBerberi i Midias\u201d<br \/>\nMidiasi, mbret i pasur i Frigjis\u00eb. E nd\u00ebshkoi Apoloni duke i v\u00ebn\u00eb vesh\u00eb gomari. P\u00ebr t\u00eb mos iu dukur vesh\u00ebt ai vuri nj\u00eb kapu\u00e7 n\u00eb kok\u00eb, por nj\u00eb dit\u00eb ia pa berberi i tij, i cili u betua se nuk do t\u2019ia tregonte njeriu k\u00ebt\u00eb t\u00eb fsheht\u00eb. Por berberit nuk i u durua, nj\u00eb dit\u00eb ai hapi nj\u00eb vrim\u00eb n\u00eb tok\u00eb dhe tha se Midia kish vesh\u00eb gomari, dhe e mbylli vrim\u00ebn. M\u00eb von\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend mbin\u00eb tr\u00ebndafila, q\u00eb kur era i l\u00ebvizte p\u00ebshp\u00ebritnin: \u201cMidiasi ka vesh\u00eb gomari\u201d.<br \/>\nShprehja \u201cberberi i Midias\u201d p\u00ebrdoret p\u00ebr nj\u00eb njeri q\u00eb nuk mban t\u00eb fshehta, llafazan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Gomari i Buridanit&#8221; Nj\u00eb gomar gjendet i vendosur mes dy mullar\u00ebve me bar, t\u00eb dy shum\u00eb josh\u00ebs. Nuk ka asnj\u00eb dallim n\u00eb mes tyre dhe n\u00eb larg\u00ebsi t\u00eb barabart\u00eb nga gomari. \u00c7far\u00eb do t\u00eb b\u00ebj\u00eb gomari? Sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb i shtohet uria, aq m\u00eb shum\u00eb d\u00ebshiron q\u00eb t\u00eb haj\u00eb dhe aq m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11977,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[120],"tags":[],"class_list":{"0":"post-11976","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-letersi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11976"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11976\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11978,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11976\/revisions\/11978"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}