Xhevat Mustafa/ Ikja e KADARESË, thjeshtë fizike…!

Sinqerisht, sapo e dëgjova lajmin u trondita dhe përjetova pikëllim dhe trishtim! Pavarësisht rezervave apo kritikave që mund t’i bëhen, si çdo njeriu e shkrimtari, të cilat nuk ia kam kursyer publikisht, KADARE ishte, ka hyrë e do të mbetet në historinë e Kulturës sonë kombëtare e në letërsinë botërore si shkrimtari më i madh i “realizmit socialist” e më i përkthyer shqiptar në shumë gjuhë të huaja…! Apo si KOLOS me merita të padiskutueshme, së pari për nga cilësia artistike, sidomos në periudhën deri më 1990…! Për objektivitet e histori:
vërtetë, ishte njeri, shkrimtar, produkt e “reklamues” i kohës dhe diktaturës së Enverit! Ajo kohë e lindi dhe bëri KOLOS, se i duhej dhe i shërbeu boll! Në ato kushte, çfarë mund të bënte fatmadhi e fatkeqi, Ismail Kadare? T’ia harronte këtë mirësi, t’i kundervihej e të bënte opozitarin qysh në vitet 1960 ose kalbej në burg, ose pushkatohej apo varej! Kështu, mund “të fitonim” një dëshmor, hero, martir, “një armik të partisë e të popullit” e do të humbnim një SHKRIMTAR, një KOLOS në letërsi! Ismaili, në këtë udhekryq e për më tepër si gjirokastrit, bëri kompromis me kohën dhe sistemin, duke mos i shkelmuar privilegjet dhe nderet e tyre për ndeshkime të rënda e të paparashikueshme në diktaturë e të lavdërueshme pas 1990-tës deri më sot, në demokraci… Kjo zgjedhje e zgjidhje e tij, sot e diskutueshme dhe e kritikueshme, i shpëtoi kokën dhe jetën; e bëri të madh, burim krenarie e nderimi kombëtar në botë. Pra, mendoj se është mirë të gjykohet në gjithë kompleksitetin e tij! Edhe si produkt, edhe si “shërbëtor” e rrogëtar, edhe si i përkëdhelur e viktimë e atij sistemi!
Iu prehtë shpirti në Parajsë! Ngushëllime për Elenën, vajzat dhe më të afërmit e familjes!