Intervistë me Rezart Ferzaj, Drejtor i Përgjithshëm i Landeslease
Rritja e turizmit është bërë shtysë për një kërkesë të shtuar për produktet e qirasë financiare. Rezart Ferzaj, Drejtor i Përgjithshëm i Landeslease, thotë për “Monitor” se kompanitë që ofrojnë makina me qira ditore, shumë të lidhura me turizmin, janë praktikisht edhe një nga kontribuuesit kryesorë në rritjen e kërkesës për qira financiare. Indirekt, sipas tij, edhe shërbimi i taksive është ndikuar pozitivisht nga rritja e turizmit. Z. Ferzaj thotë se kërkesa për autovetura në periudhën e pikut ka qenë më e lartë sesa kapacitetet e operatorëve të qirasë ditore dhe shohin që ka ende kërkesa për shtim flotash, rrjedhimisht edhe një perspektivë pozitive për tregun e qirasë financiare. Sipas tij, inflacioni dhe rritja e normave të interesit kanë dhënë ndikim negativ, kryesisht në segmentin e klientëve individë. Por, në volumet e tregut, ky efekt nuk ka qenë shumë i ndjeshëm, për shkak të rritjes së lartë të financimeve në sektorët e lidhur me turizmin.
Si ka qenë ecuria e tregut të qirasë financiare vitin e kaluar dhe në pjesën e deritanishme të këtij viti?
Tregu i qirasë financiare gjatë vitit të shkuar njohu rritje të kërkesës për këtë produkt, e cila u reflektua në rritje të financimeve të reja, që sipas vlerësimeve tona e tejkalojnë 20% dhe portofoli total i leasing u rrit me 15%, krahasuar me një vit më parë.
Në pjesën e parë të vitit aktual vijon të ketë rritje të kërkesës për qiranë financiare, e cila bëhet më e dukshme në volumin e financimeve të reja në 6-mujorin e parë 2023.
Ne vlerësojmë që disbursimet e reja, deri në fund të qershorit, të jenë gati sa 70% e totalit të vitit të shkuar, si dhe portofoli total është rritur mbi 10% në fund të 6-mujorit të parë.
Referuar këtyre shifrave mund të thuhet se pritshmëritë deri në mbyllje të 2023 janë për tejkalim të vlerave të shënuara vitin e kaluar.
Si është ndikuar tregu i leasing-ut nga inflacioni i lartë dhe rritja e normave të interesit?
Rritja e kërkesës nga faktorë të tjerë e bën të vështirë vlerësimin e ndikimit të rritjes së inflacionit në tregun e qirasë financiare.
Është e sigurt që kosto e qirasë financiare ka shkuar thuajse dyfish për shkak të inflacionit, e cila nga sa kemi vërejtur, ka çuar edhe në rritjen e kostos së shërbimeve, sidomos në ata sektorë që kanë leverage të lartë.
Në një vështrim të përgjithshëm, kërkesa e individëve është disi më e tkurrur, por kjo rënie mbulohet nga rritja e kërkesës nga sektorët e lidhur me shërbimet dhe turizmin.
Përveç kësaj, kemi vërejtur që institucionet financiare në përgjithësi janë treguar të kujdesshme në rritjen e normave të interesit për financimet, shpeshherë jo në të njëjtën shkallë me të cilën është rritur norma bazë e interesit.
Faktorët e mësipërm, edhe pse mund të jenë të përkohshëm, kanë bërë që frenimi i kërkesës për qiranë financiare, për shkak të inflacionit, të mos jetë i prekshëm.
Në vitet e fundit, Shqipëria po shënon rritje rekord të numrit të turistëve të huaj. A ka sjellë rritja e turizmit efekte pozitive në tregun e qirasë financiare?
E thënë me siguri, po. Në fakt, ky është shpjegimi më i mirë për sa diskutuam më lart.
Kompanitë që ofrojnë makina me qira ditore, që janë shumë të lidhura me turizmin, janë praktikisht edhe një nga kontribuuesit kryesorë në rritjen e kërkesës për qira financiare. Indirekt, edhe shërbimi i taksive është ndikuar pozitivisht nga rritja e turizmit.
E veçanta e këtij viti është zgjatja e periudhës “turistike”, duke filluar që në prill dhe me fluks të konsiderueshëm edhe në shtator.
Në vlerësimin tonë, kërkesa për autovetura në periudhën e pikut ka qenë më e lartë sesa kapacitetet e operatorëve të qirasë ditore dhe shohim që ka ende kërkesa për shtim flotash, rrjedhimisht edhe një perspektivë pozitive për tregun e qirasë financiare.
Vërehet rritje e interesit të bizneseve për të investuar në impiantet e energjisë fotovoltaike. Çfarë roli po luan qiraja financiare në këtë treg dhe a përbën financimi i këtyre impianteve një segment të rëndësishëm në biznesin tuaj?
Landeslease është ndër institucionet e para financiare që ka promovuar dhe mbështetur me financime projekte investimesh në sistemet fotovoltaike dhe kjo është një përvojë suksesi. Megjithatë, rolin e qirasë financiare e shohim më të kufizuar përkundrejt sistemit bankar.
Një pjesë e projekteve janë të përmasave të tilla, që mbështetja nga sistemi bankar është më e volitshme, por edhe në investime më të vogla, disa nga bankat janë mjaft aktive me produkte konkurruese.
Ka edhe një faktor tjetër frenues tek investimet e paneleve fotovoltaike në rezidenca të banimit apo biznese të vogla, që ka të bëjë me mënyrën si bëhet netimi i energjisë së prodhuar me atë të konsumuar.
Këtu pritet të ketë disa rregullime ligjore që mendoj se do ta bëjnë mjaft tërheqës investimin në fotovoltaikët dhe do të rrisë peshën e këtij sektori edhe në tregun e qirasë financiare
Për çfarë qëllimesh dhe produktesh po përdoret qiraja financiare në Shqipëri?
Kërkesat për qira financiare janë kryesisht për të financuar blerjen e mjeteve motorike, ku përfshihen autoveturat, furgonë, kamionë, autobusë, me një kërkesë që vjen kryesisht nga sektorët e shërbimeve dhe të ndërtimit, ndërsa kërkesa për makineri e pajisje është në raporte disa herë më të vogla sesa për motorikët dhe është e përqendruar kryesisht në sektorët e ndërtimit dhe atij mjekësor, të ndjekura nga fotovoltaikët dhe prodhimi.
Kërkesa më e lartë në vitet e fundit vjen nga bizneset që operojnë në fushën e qirasë operacionale (ditore dhe afatgjata) si dhe shërbimi i taksive, kjo e fundit të paktën në Tiranë me prirje shume të fortë në autovetura elektrike.
Sektorët e tjerë janë me kërkesë më të kufizuar dhe sporadike. E ulët mbetet kërkesa dhe nga individë për blerje autoveturash.
Cilat janë avantazhet tuaja konkurruese në raport më produktet e kredisë bankare?
Së pari, është zhdërvjelltësia për t’u mundësuar klientëve asetin e kërkuar për financim brenda një kohe të shkurtër nga momenti i aplikimit. Për shembull, në Landeslease kemi produkte që bëjnë të mundur financimin brenda 24 orëve.
Gjithashtu, produkti i qirasë financiare nuk kërkon ofrimin e kolateraleve apo garancive shtesë, siç ndodh në rastin e kreditimit nga bankat, por është vetë aseti i financuar, i cili shërben si i tillë dhe kjo shmang kostot e barrësimeve, por është edhe kohë e kursyer, pasi dihet problematika me procedurat hipotekore.
Fleksibiliteti i produktit të qirasë financiare është një tjetër avantazh, pasi bën që plotësimi i kushteve të financimit, sipas kërkesave të klientëve. të jetë më i arritshëm.
Të marrë së bashku, këta faktorë e bëjnë qiranë financiare një alternativë më komode sesa kredia bankare në zonën e aseteve të luajtshme.
Në cilat produkte apo segmente të tregut shihni potenciale të zhvillimit të mëtejshëm të qirasë financiare në Shqipëri?
Për momentin, patjetër që mbetet turizmi dhe sektorët e lidhur me të. Kompanitë e qirave ditore dhe taksitë vazhdojnë të kenë kërkesë të lartë.
Por, një potencial jo të vogël shohim edhe në sektorët e tjerë të shërbimit, për shembull, kompanitë e distribucionit do duhet t’u përgjigjen kërkesave në rritje që sjell turizmi.
Rritja e kapaciteteve, si dhe modernizimi i flotave të mjeteve janë një potencial tjetër për qiranë financiare.
Panelet fotovoltaike janë një potencial i konsiderueshëm, nëse do të përshpejtohen proceset që do të nxisin investimet në to dhe qiraja financiare do të jetë një mbështetës i fuqishëm.
Ndërtimi vijon të paraqesë mundësi të lartë zhvillimi në tregun e qirasë financiar me kërkesat për makineri e pajisje, si dhe në flotat e mjeteve të rënda të kapaciteteve të ndryshme.
Së fundmi, sektor që paraqet perspektivë zhvillimi është gjithashtu ai mjekësor, ku kryesisht mjekësia dentare e ndërthurur me turizmin, por edhe estetika përbëjnë segmente të cilat ofrojnë kthim të mirë të investimeve e për rrjedhojë, janë pjesë e strategjisë sonë në zhvillimin të produkteve të dedikuara.
Mbetemi skeptikë për potencialin e financimeve tek individët, pasi janë të parët që preken nga inflacioni.
Kërkesa për makina të reja tradicionalisht ka qenë e ulët, por shtimi i kostove të financimit përbri kostove të shtuara të jetesës nga inflacioni e rëndojnë jo pak xhepin, për të menduar për një makinë të re.
Monitor.Al
