Pas super Hënës së vërejtur në vitin 2009, 14 vite më vonë, sonte do të kemi rastin të vëzhgojmë super Hënën ose Hënën Blu. Kjo për fakin se këtë vit nga 12 Hëna të plota që përjetohen normalisht ne do të kemi 13 të tilla. Dhe sontë është Supër Hëna. Shkaku që do të duket edhe më e madhe se zakonisht, është për faktin se aktualisht Hëna ndodhet ne pikën më të afërt me Tokën, pra ndodhet në perigee, në distancën 357 832km nga Toka. (distanca është në ndryshim të vazhdueshëm. Distanca e mësipërme i përket orës në të cilën është bërë shkrimi). Në orbitën e Hënës, pika më afërt me Tokën quhet perigee, dhe ajo më e largëta quhet apogee. E veçanta tjetër është dhe afërsia që do të ketë dhe me Jupiterin sonte.
Hëna është i vetmi satelit i Tokës me interes direkt lundrimor. Ajo rrotullohet përreth Tokës çdo 27.3 ditë sikurse është matur në raport me yjet. Ky quhet muaji astronomik (the sidereal month) për faktin se Hëna rrotullohet rreth aksit të saj në të njëjtën kohë që ajo rrotullohet rreth Tokës, atëherë e njëjta anë e hënës është e drejtuar nga Toka. Cikli i fazave varet nga rrotullimi i Hënës në raport me Diellin. Muaji synodic është afërsisht 29.53 ditë, por mund të variojë nga kjo mesatare deri në një çerek ditë përgjatë një muaji të caktuar.
Në kohën e ekuinoksit vjeshtor pjesa e ekliptit në të kundërt me Diellin është pothuaj paralel me horizontin. Meqë lëvizja në drejtim të lindjes e hënës është pothuaj përgjatë ekliptit, vonesa në kohën e lindjes së Hënës së plotë nga nata në natë është më pak se në kohët e tjera të vitit. Hëna e plotë pranë ekuinoksit vjeshtor quhet hëna e të korrave, hëna e plotë një muaj më vonë quhet hëna e gjuetarit. Hëna që do të vëzhgohet sonte quhet hëna e të korrave pasi ndodhet para ekuinoksit vjeshtor (21.09.2023), ndërsa në datë 29. 09. 2023 do të kemi Hënën e plotë e cila quhet Hëna e gjuetarit.
Hëna sonte lind (ngrihet mbi horizont) në orën 19:25 minuta, në drejtimin109,9° dhe perëndon (kalon nën horizont) në orën 04:48 në dejtimin 239,4°.
Kulmimi i Hënës sipas Almanakut Lundrimor ndodh në orën 01:35 të datës 31.08.2023. Në këtë orë Hëna do të jetë në drejtimin 194,47° dhe lartësinë 33,74° mbi horizont.
Në orën 21:00 – deri në orën 22:00 Hëna ndodhet në drejtimin 126,1° – 138,4° dhe lartësinë 15° – 23,5° mbi horizont.
(llogaritjet janë bërë nga të dhënat e almanakut lundrimor – Brown Nautical Almanac 2023)
Nga Prof. Osman Metalla
30.08.2023
